چرنوبیل؛ تصاویر نیروگاه و شهر متروکه پریپیات اوکراین

چرنوبیل کجاست و چرا هنوز تماشایی و تلخ است؟

چرنوبیل یکی از مشهورترین مقصدهای گردشگری سیاه در جهان است؛ منطقه‌ای در شمال اوکراین، نزدیک مرز بلاروس، که انفجار رآکتور شماره 4 نیروگاه هسته‌ای آن در 26 آوریل 1986 برابر با 6 اردیبهشت 1365، سرنوشت شهر پریپیات و روستاهای اطراف را عوض کرد.

در این مطلب، تصاویر چرنوبیل را می‌بینیم؛ از اتاق کنترل و سازه محافظ رآکتور گرفته تا خیابان‌های خالی پریپیات، روستاهای متروکه و مراسم یادبود قربانیان. اگر می‌خواهید پیش از تماشای عکس‌ها، جزئیات بیشتری از روایت فاجعه اتمی 1986 و پیامدهای آن بدانید، این گزارش کارناوال تصویر کامل‌تری به شما می‌دهد.

حتما تا به حال عبارت گردشگری سیاه به گوش‌تان خورده است. در این نوع سفر، انسان به دنبال تماشای زیبایی‌ها و تفریح نیست؛ بلکه می‌خواهد مساله‌ای حساس‌تر را مورد بررسی قرار دهد.

در گردشگری سیاه، انسان‌ها به منطقه‌ای آسیب‌دیده سفر می‌کنند تا در درد و رنج افرادی شریک شوند که پیش‌تر در آن مکان زندگی می‌کرده و دچار مصیبت شده‌اند.

این مصیبت می‌تواند بلایای طبیعی مانند زلزله، سیل، سونامی و ... باشد یا جنگ، حملات تروریستی، قتل، غارت، مرگ‌های بی‌شمار و کشتار جمعی.

حتا دیدن مناطقی که به دلایل کاملا غیرطبیعی، حس ترس، هیجان و کنجکاوی گردشگران را تحریک می‌کنند از انواع گردشگری سیاه به حساب می‌آید.

می‌خواهیم به یکی از مهم‌ترین مکان‌های مورد استقبال در گردشگری سیاه سفر کنیم؛ نیروگاه اتمی چرنوبیل در کشور اوکراین و در نزدیکی مرز این کشور با بلاروس.

حدود 40 سال پیش در این منطقه حادثه اتمی وحشتناکی رخ داد که تا سال‌ها درد و ناراحتی به دنبال داشت و از آن به عنوان بزرگ‌ترین حادثه اتمی غیرنظامی دنیا یاد می‌کنند.

در تاریخ 26 آوریل 1986، انفجاری اتمی در نیروگاه چرنوبیلِ اوکراین اتفاق افتاد؛ البته در آن سال‌ها کشور مستقلی به نام اوکراین وجود نداشت و این حادثه در حوزه قدرت اتحاد جماهیر شوروی به وقوع پیوست.

انفجار اتمی و آتش‌سوزی چرنوبیل در پی آزمایش‌های متصدیان رآکتور هسته‌ای و خطاهای فنی پیش آمد و هیچ جنگ و اختلافی میان کشورها، دلیل مستقیم این سانحه تلخ نبود.

زمانی که رآکتور شماره 4 نیروگاه از کنترل خارج شد انفجار صورت گرفت و این حادثه به عملکرد رآکتور شماره 3 نیز صدمه زد.

در نهایت مواد رادیواکتیو در بخش بزرگی از غرب شوروی و اروپا پخش شدند که صدمات جبران‌ناپذیر بسیاری را در پی داشت.

در آن سال‌ها اتحاد جماهیر شوروی در گیر و دار جنگ سرد با آمریکا بود و بسیاری، حادثه چرنوبیل را یکی از زخم‌های عمیق بر پیکر شوروی می‌دانند.

تمامی شهرها و روستاهای حوالی چرنوبیل در مدت کوتاهی تخلیه شدند و بسیاری از آن‌ها تاکنون مانند شهر ارواح، متروک باقی مانده‌اند.

چرنوبیل داستان بسیار تلخی در دفتر تاریخ است؛ مرگ و میر، بیماری‌های ناشی از تشعشع و زندگی‌هایی که ناگهان از هم پاشیدند، همه از دردناکی حادثه حکایت دارند.

در ادامه تصاویری از این منطقه و مراسم یادبود از دست رفتگان چرنوبیل را پس از حدود 40 سال تماشا می‌کنیم تا از احوال این روزهای آن با خبر شویم.

کارناوال را همراهی کنید.

چرنوبیل در یک نگاه

پیش از تماشای عکس‌های چرنوبیل چه باید بدانید؟

عکس‌های چرنوبیل فقط چند قاب از ساختمان‌های رهاشده نیستند. هر راهرو، هر اتاق کنترل و هر پنجره شکسته، نشانی از شهری دارد که مردمش گمان می‌کردند چند روز بعد به خانه برمی‌گردند؛ اما این بازگشت برای بیشترشان هرگز اتفاق نیفتاد.

پریپیات برای کارکنان نیروگاه و خانواده‌هایشان ساخته شده بود؛ شهری جوان، برنامه‌ریزی‌شده و پر از مدرسه، فروشگاه، میدان، فضای سبز و شهربازی. همین تضاد میان زندگی معمولی و سکوت امروز، تصاویر این منطقه را چنین سنگین و فراموش‌نشدنی می‌کند.

در نگاه اول شاید طبیعت، چرنوبیل را پس گرفته باشد؛ درختان بالا آمده‌اند، حیوانات در خیابان‌ها دیده می‌شوند و ساختمان‌ها زیر لایه‌ای از سبزی پنهان شده‌اند. با این حال، خطر اصلی همیشه دیده نمی‌شود؛ آلودگی رادیواکتیو می‌تواند در خاک، فلز، گردوغبار و بقایای ساختمانی باقی مانده باشد.

بازدید از منطقه ممنوعه؛ احتیاط قبل از کنجکاوی

بازدید از چرنوبیل، اگر مجاز باشد، شبیه یک گشت شهری معمولی نیست. ورود به بخش‌های مختلف منطقه ممنوعه تابع مقررات سخت‌گیرانه است و راهنمای رسمی، مسیر حرکت، زمان توقف و نقاط قابل عکاسی را مشخص می‌کند.

در چنین سفری نباید از مسیر تعیین‌شده خارج شد، نباید اشیا را لمس کرد و نباید چیزی از منطقه برداشت. حتی یک تکه فلز کوچک یا پارچه کهنه می‌تواند آلوده باشد و بیرون بردن آن، هم غیرقانونی است و هم خطرناک.

شرایط سفر به اوکراین و بازدید از چرنوبیل ممکن است با توجه به وضعیت امنیتی، قوانین محلی و تصمیم نهادهای مسئول تغییر کند. اگر روزی قصد برنامه‌ریزی سفرهای بین‌المللی داشتید، بهتر است پیش از هر تصمیم، شرایط مقصد را بررسی کنید و سپس سراغ رزرو تور خارجی بروید.

برای رسیدن به اوکراین نیز مسیرهای پروازی و قوانین ورود، وابسته به زمان سفر و وضعیت کشورهاست. پیش از خرید بلیط هواپیما خارجی، اعتبار مدارک، بیمه سفر، مقررات مرزی و هشدارهای رسمی سفر را با دقت بررسی کنید.

پریپیات، زالسیا و کوپاچی؛ شهرها و روستاهایی که مکث کردند

پریپیات مشهورترین چهره انسانی فاجعه چرنوبیل است، اما تنها نقطه آسیب‌دیده نبود. روستاهایی مانند زالسیا و کوپاچی نیز تخلیه شدند و بسیاری از خانه‌ها، مدرسه‌ها و مزرعه‌ها برای همیشه بی‌صاحب ماندند.

در کوپاچی، بخش زیادی از خانه‌ها به دلیل آلودگی دفن شد و امروز نشانه‌های کمی از روستای قدیمی باقی مانده است. در زالسیا اما هنوز می‌توان خانه‌هایی را دید که گویی صاحبان‌شان چند ساعت پیش از آن بیرون رفته‌اند؛ با درهایی نیمه‌باز و حیاط‌هایی که طبیعت آرام‌آرام آن‌ها را پوشانده است.

چرنوبیل برای عکاس‌ها جذاب است، اما ارزش آن فقط در قاب‌های وهم‌انگیز خلاصه نمی‌شود. این منطقه یادآوری می‌کند که فناوری، وقتی از کنترل و مسئولیت فاصله بگیرد، می‌تواند یک زندگی عادی را در چند دقیقه به خاطره‌ای دور تبدیل کند.

قاب‌هایی از نیروگاه چرنوبیل و شهر متروکه پریپیات

حالا وقت آن است که قدم به قدم، چند تصویر از نیروگاه، پریپیات و یادبودهای اطراف چرنوبیل را تماشا کنیم؛ تصاویری که تاریخ را نه با عدد و سند، بلکه با سکوت نشان می‌دهند.

1- رآکتور شماره سه نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل

در تصویر یکی از کارمندان را می‌بینید که در اتاق کنترل رآکتور شماره سه نیروگاه قدم می‌زند.

2- صفحه کنترل در مرکز هدایت رآکتور شماره 3

3- کنجکاو اما نگران برای سلامتی‌شان

عده‌ای از خبرنگاران برای بررسی وضعیت نیروگاه چرنوبیل پس از حدود سه دهه، پا به این مکان گذاشته‌اند و در راهروی رآکتور شماره سه به انتظار ایستاده‌اند.

بد نیست بدانید که زندگی دائمی در بخش‌هایی از این منطقه مجاز نیست؛ اما بازدید کوتاه‌مدت، فقط با مجوز، راهنمای رسمی و رعایت کامل جوانب احتیاط انجام می‌شود.

4- پروانه‌ای با خبرهای خوش

این پروانه، در میان لوله‌های مربوط به رآکتور شماره سه پیدا شده است و اتفاق خوشایندی به شمار می‌آید؛ چرا که با وجود تشعشعات هسته‌ای قوی، این موجود نحیف هرگز جان سالم به در نمی‌برد.

با این وجود سال‌ها زمان لازم است تا حوالی چرنوبیل به طور کامل از مواد پرتوزا پاک شود.

5- یک تلفن خیلی قدیمی در مرکز کنترل رآکتور شماره سه

6- همه جا رنگی از گذشته دارد.

7- زندگی با وجود تمامی خطرها جریان دارد.

اتوبوس کارگرهایی را جا به جا می‌کند که با مجوز وارد محدوده نیروگاه چرنوبیل می‌شوند یا در بخش‌های مرتبط با نگهداری و پایش منطقه فعالیت دارند.

8- تابوت رآکتور شماره 4

سازه‌ای که در پیش رو می‌بینید محدوده امن جدید (New Safe Confinement) نام دارد و بر روی سازه قدیمی ساخته شده تا باقی‌مانده‌های رآکتور شماره 4 را در آن نگهداری کنند.

این اجزای باقی‌مانده مانند زباله هسته‌ای، خطرناک و تشعشع‌زا هستند و به همین دلیل این سازه یکی از مهم‌ترین بخش‌های ایمن‌سازی چرنوبیل به شمار می‌آید.

9- روستای متروکه

خانه‌ای را در روستای زلیسای (Zalesye)، حوالی نیروگاه چرنوبیل مشاهده می‌کنید؛ روستایی که پس از حادثه چرنوبیل خالی از سکنه شد.

10- یادبودی برای قربانیان

زنانی که پس از حادثه چرنوبیل بیوه شدند، تصویر همسران‌شان را به دست گرفته‌اند تا یاد آن‌ها را زنده کنند.

این مردها، پیرو ماموریت‌های نظافتی پس از حادثه چرنوبیل جان خود را از دست دادند. یادبود قربانیان این سانحه هسته‌ای در کی‌یف، پایتخت اوکراین نصب شده است.

11- سالگرد حادثه چرنوبیل در مسکو

در پی وقوع حادثه چرنوبیل، صدها هزار نفر از سراسر اتحاد جماهیر شوروی برای مهار آتش، پاکسازی و کنترل پیامدهای حادثه به نیروگاه و اطراف آن فرستاده شدند.

در تصویر، تابوت یکی از این افراد به نام ویرا تاپتونف (Vera Toptunova) را در سالگرد حادثه چرنوبیل در شهر مسکو می‌بینید.

12- سالگرد حادثه چرنوبیل در مینسک

سربازهای افتخاری، در مراسم سالروز حادثه چرنوبیل در شهر مینسک (Minsk)، واقع در کشور بلاروس گل بر سر مزار قربانیان می‌گذارند.

همان‌طور که می‌بینید این فاجعه هسته‌ای زندگی بسیاری از مردم را در اروپای شرقی تحت تاثیر قرار داده است.

13- شمع‌ها و گل‌ها هیچ جای خالی را پر نمی‌کنند.

مراسم یادبود قربانیان حادثه چرنوبیل را در شهر اسلاووتیچ (Slavutich) مشاهده می‌کنید؛ شهری در فاصله حدود 50 کیلومتری از منطقه‌ای که در آن حادثه رخ داد.

14- هشدار! شما در معرض تشعشع هسته‌ای قرار دارید.

تابلوی هشدار برای وجود مواد پرتوزا در منطقه را می‌بینید که در فاصله سی کیلومتری نیروگاه چرنوبیل نصب شده است.

این منطقه در فاصله تقریبی 370 کیلومتری جنوب شرقی شهر مینسک قرار دارد.

15- نیمه‌کاره‌ای پر از حرف

این دیوارنگاری در شهر پریپیات (Pripyat) نقاشی شده اما به خاطر وقوع حادثه چرنوبیل در همین حوالی، نیمه‌کاره رهایش کرده‌اند.

16- او نمی‌تواند تابلوهای خطر را بخواند.

روباهی را در بیابان‌های شهر متروکه پریپیات در استان کی‌یف اوکراین می‌بینید.

17- روزگاری زندگی در این جا جریان داشت.

در پیش رو نمایی از میدان شهر متروکه پریپیات را مشاهده می‌کنید؛ شهری که در گذشته نزدیک به 50,000 تن در آن سکونت داشتند و زندگی و شغل‌شان به نیروگاه چرنوبیل وابسته بود.

زمانی که رآکتور شماره 4 در نزدیکی این منطقه منفجر شد، ساکنان، پریپیات را ظرف مدت کوتاهی تخلیه کردند و از آن پس این شهر به سکونت عادی بازنگشت.

18- به حال خود رها شده‌ام...

با مشاهده این تصویر، به خوبی گذشت زمان و خالی از سکنه بودن نواحی اطراف چرنوبیل را لمس می‌کنیم.

این تصویر در یکی از روستاهای کشور بلاروس به نام Krasnoselie ثبت شده است؛ جایی که درختی چشم بشر را دور دیده و داخل یک طویله قد علم کرده است.

19- نمایی دورتر از شهر متروکه پریپیات

ساکنان در زمان تخلیه شهر، هرگز در ذهن‌شان نمی‌گنجید که دیگر نتوانند به این منطقه بازگردند.

20- فروشگاه متروکه در پریپیات

21- برج خنک کننده

در تصویر پیش رو، یک برج خنک کننده را می‌بینید؛ معمولا از این برج‌ها برای خنک‌سازی آبی پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها و غیره استفاده می‌شود.

البته در زمان انفجار رآکتور شماره 4 پروژه ساخت این برج کامل نشده بود و حالا هم آن را نیمه‌کاره و رها شده می‌بینیم.

22- روستای ارواح

گردشگران در حین سفرشان به چرنوبیل از روستای متروکه کوپاچی (Kopachi) در همان حوالی عکسبرداری می‌کنند.

23- دم و دستگاه شوروی سابق

در تصویر، یکی از رادارهای افقی متعلق به شوروی سابق را می‌بینید که به عنوان بخشی از پروژه موشک ضد بالیستیک از آن بهره می‌گرفتند.

از موشک ضد بالیستیک برای انهدام موشک‌های بلندبردی که تا ارتفاع‌های زیاد اوج می‌گیرند استفاده می‌شود.

24- رها شد و به گل نشست...

قایقی را می‌بینید که از سال 1986 در رودخانه پریپیات به گل نشسته است.

25- داس و چکش، علامت کمونیست

نقش داس و چکش شوروی سابق را در ساختمانی حوالی نیروگاه چرنوبیل می‌بینید. علامت داسی که بر روی یک چکش قرار گرفته از نمادهای کمونیستی است.

داس نشانه کشاورزان و چکش نشانه طبقه کارگران صنعتی به شمار می‌رود و در کنار هم قرار گرفتن این دو ابزار، بیانگر یکپارچگی کارگران صنایع و کشاورزان است.

پرسش‌های پرتکرار درباره چرنوبیل

حادثه چرنوبیل چه زمانی رخ داد؟

حادثه چرنوبیل در 26 آوریل 1986، برابر با 6 اردیبهشت 1365، در رآکتور شماره 4 نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل رخ داد.

چرنوبیل در کدام کشور قرار دارد؟

چرنوبیل در شمال اوکراین و نزدیک مرز بلاروس قرار دارد. در زمان حادثه، این منطقه بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود.

آیا شهر پریپیات هنوز مسکونی است؟

پریپیات پس از حادثه تخلیه شد و به سکونت عادی بازنگشت. امروز این شهر بیشتر به عنوان شهر متروکه و نماد فاجعه چرنوبیل شناخته می‌شود.

آیا بازدید از چرنوبیل امن است؟

بازدید کوتاه‌مدت فقط در مسیرهای مجاز، با راهنمای رسمی و رعایت مقررات امکان‌پذیر است. شرایط امنیتی و قوانین محلی نیز باید پیش از سفر بررسی شود.

چرا چرنوبیل مقصد گردشگری سیاه است؟

چون بازدید از آن با یادآوری فاجعه، مرگ، تخلیه اجباری و پیامدهای انسانی یک حادثه هسته‌ای همراه است؛ نه تفریح معمولی و زیبایی صرف.

سخن آخر

پس از حدود 40 سال به کشور اوکراین سفر کردیم و مروری بر واقعه تلخ چرنوبیل در آن منطقه داشتیم.

دیدیم که چطور در این سال‌ها، اطراف این نیروگاه هسته‌ای به شهری روح‌زده می‌ماند.

یادی هم از قربانیان این حادثه کردیم و نگاهی به چهره مغموم بازماندگان داشتیم.

نظر شما درباره این تصاویر چیست؟

آیا پیش از این، شناختی از حادثه اتمی چرنوبیل داشتید؟

دیدگاه‌تان را با ما در میان بگذارید.