امروز 21 خرداد برابر با 10ژوئن ، روزی برای ارج نهادن به آثاری هنری است که بازگو کننده روح ملت ها و اقوامست.

روزی برای بوسه زدن به دستان زنان و مردانی که با ذوقی سرشار از بافت فرهنگی خود ، آثاری را خلق می کنند که خاص سرزمین مادریشان است  و این هنر گرانقدر را از نسلی به نسل دیگر منتقل می کنند تا پایدار بماند و بر صفحه روزگار بدرخشد.

کارناوال ، روز جهانی صنایع دستی را با نگاهی گذرا به این هنر و صنعت ارزشمند قدر می نهد.

همراه کارناوال شوید و با روز صنایع دستی و صنایع دستی آشنا شویم.

بانوی هنرمند ایرانی
هنرمند اصفهانی
photo by Mehran Meidani

ورود به دنیای اقوام و ملت ها با صنایع دستی 

آدمی مجالی برای بازدید و شناختن  تمام فرهنگ ها و اقوام ندارد؛ اما روح و ذهن کنجکاوش هرروز آرزوی دیدار و شناخت عنوانی جدید را دارد.

شاید یکی از جذاب ترین راه ها برای شناخت اقوام ، دیدن صنایع دستی و هنرهای کاربردی آنهاست؛ چراکه این آثار از اعماق فرهنگ ها و باورها خلق می شود و هنرمند خلاق ، با روحی قومی و ملی و باعشق به بافت فرهنگی خود شروع به خلق اثرش می کند و با مواد اولیه موجود ، رنگ ها و تزیینات دوست داشتنی و برخاسته از باورها و آرزوهای سرزمینش ، نقش آفرینی می کند.

باید بر دستان مردان و زنانی که موی خود را در این راه سپید می کنند و هنر خود را به دست فراموشی نمی سپارند و آن را به نسل های بعدی هدیه می کنند، بوسه زد و  به وجودشان در هر آب و خاکی بالید.

صنایع دستی بعد از جنگ جهانی دوم ، بسیار مورد توجه کشورهای پیشرفته قرار گرفت؛ ازین رو ، برای گرامیداشت آن روزی را به نامش در تقویم تاریخ ثبت کردند.

روزی به نام روز جهانی صنایع دستی.

بانوی هنرمند ایرانی
دستان هنرمند سفالگر
photo by Poria Daie

تأسيس شورای جهانی صنايع دستی در این روز

بعد از آن که کشورهای پیشرفته پس از جنگ جهانی دوم صنایع دستی را با رویکرد هنری و فرهنگی مورد توجه قرار دادند؛ نخستین  همایش جهانی در این زمینه در 10 ژوئن سال 1964 میلادی در نیویورک برگزار شد. در این همایش شماری از اساتید دانشگاه، هنرمندان و صنعتگران و... از 40کشور جهان شرکت داشتند.

در پایان این همایش تأسيس"شوراي جهاني صنايع دستي"، به عنوان نهاد وابسته به يونسكو تصويب ‌شد و این روز به نام "روز جهانی صنایع دستی" نامگذاری شد.

ایران نیز در سال ۱۳۴۷شمسی/ ۱۹۶۸میلادی به عضویت شوراي جهاني صنايع دستي درآمد و در مجمع  آسيا و اقيانوسيه‌ شورا فعالیت خود را آغاز کرد.

دبیرخانه این شورا در شهر آمستردام #هلند واقع شده و تا امروز 90 کشور جهان در این مجمع عضو شده اند.

در این روز کشورهای مختلف برنامه های متفاوتی را در زمینه صنایع دستی اجرا می کنند. در ایران نیز در خردادماه نمایشگاه بین المللی صنایع دستی در تهران برگزار می شود.

صنایع دستی29

تعریف صنایع دستی

آثار و صنایعی که تمام مراحل ساخت آن توسط دست و ابزارهای دستی انجام می شود و برگرفته از فرهنگ و هنر و بینش و ذوق مردم هر منطقه ای است. در ساخت این صنایع از مواد اولیه بومی استفاده شده؛ و کالایی است برای معرفی ویژگی های قومی و فرهنگی هر منطقه ای.

مبادله این صنایع نوعی ارتباط فرهنگی میان جوامع گوناگون است.

صنایع دستی عشایر
کارگاه صنایع دستی

ويژگي­ هاي صنايع دستي

هر اثر یا صنعتی را به راحتی نمی تواند در زمره صنایع دستی قرار داد. برای آنکه محصولی را جزو صنایع دستی قلمداد کنیم باید ویژگی های زیر را داشته باشد.

1 ) نقش فرهنگی و هویت بخشی به یک ملت ( داشتن بار فرهنگی )

2 ) عدم نیاز به سرمایه ­گذاری کلان در مقایسه با سایر رشته­ های صنعتی

3 ) قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف ( شهر ، روستا و حتی جوامع عشایری )

4 ) سهولت در ایجاد مراکز تولید

5 ) دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر

6 ) خودکفا و متکی به مواد اولیه داخلی

7 ) کمک به رشد و توسعه اقتصادی

8 ) داشتن زمینه­ های مناسب جهت صادرات

(برگرفته از سایت میراث فرهنگی و صنایع دستی اصفهان)
صنایع دستی
photo by Reza BZ
صنایع دستی

صنایع دستی ایران

اقوام مختلف ایرانی در گوشه و کنار این مرز پهناور ، با خلاقیت و ذوق هنری و ابتکار خود از دیرباز در تولید صنایع دستی شهره عالمیان بوده اند. تنوع و کیفیت محصولات تولید شده بسیاری از پژوهشگران بزرگ را برآن داشته تا به بررسی و تحلیل صنایع دستی ایران بپردازند. 

 کارشناسان سازمان صنايع دستي ايران ، دسته بندی را براساس روش و تكنيک ساخت آثار در نظر گرفته که بر اساس آن 370 رشته صنایع دستی ثبت شده به 24 دسته تقسیم می شوند.

24 دسته صنایع دستی ایران 

بافته هاي داري ، دست بافي ، بافتني ، روكاري ، چاپ هاي سنتي ، نمد مالي ، سفال گري و سراميك سازي ، شيشه گري ، توليد فراورده هاي پوست و چرم ، ساخت محصولات فلزي وآلياژ ، قلم زني ، مشبك كاري ، حكاكي روي فلزات و آلياژها ، سنگ تراشي ، حكاكي روي سنگ و معرق سنگ ، خراطي چوب ، ريزه كاري و نازك كاري چوب ، منبت كاري ، كنده كاري و مشبك كاري چوب ، حصير بافي ، خاتم سازي ، معرق كاري ، كاشي گري ، مليله كاري ، ميناكاري ، ساخت اشياء مستظرفه و هنري ، ساخت زيور آلات ، ساخت ساير فراورده هاي دستی.

میناکاری اصفهان
چاروق
photo by Asghar Niyati
صنایع دستی ایران
photo by M.V

معرفی برخی از صنایع دستی ایران

 1) بافته هاي داری

برخی از صنایع دستی ایران به کمک دارهای افقی یا عمودی بافته می شوند. مانند قالی ، گلیم ، زیلو و...

2) چاپ های سنتی

در بازارهای سنتی و صنایع دستی ، پارچه ها و اقلام پارچه ای دیده می شود که برروی آن ها نقوشی برگرفته از تاریخ و هنر ایران کار شده؛ این نقوش به وسیله قلم مو ، مهر و... ایجاد می شود و به به چاپ قلمکار ، چاپ باتیک معروفند.

3) روکاری

صنایع دستی چون سوزن دوزی ،قلاب دوزی ، ملیله دوزی ، خوس دوزی ،گلابتون دوزی ، پته دوزی و... که از طریق دوختن نقوش سنتی بر روی پارچه های بدون نقش ایجاد می شود.

قلمکاری
صنایع دستی
قالی بافی

4) سفالگری و سرامیک سازی 

 سفال و سرامیک ، صنایع و ظروفی هستند که مواد اولیه آن ها گل رس ، گل حاصله از سنگ کوارتز و خاک کائولن است و به وسیله دست یا چرخ سفالگری ساخته می شوند.

5) قلمزنی، مشبک کاری، حکاکی روی فلزات و آلیاژها

در این هنر-صنعت ، طرح های سنتی را به وسیله قلم ، چکش و... برروی فلز یا آلیاژ حک می کنند.

6) ساخت زیور آلات

انواع جواهرات محلی و سنتی که با استفاده از طلا و نقره و آلیاژ و سنگ و... توسط هنرمندان و صنعتگران ایرانی ساخته می شود.

7) ساخت سایر صنایع دستی

دست ساخته هایی چون فیروزه نشانی ( فیروزه کوبی ) ، طلاکوبی روی فولاد ، انواع عروسک های محلی ، تخت کشی گیوه ( آجیده و لته یی ) و ماسک ، کایت و چترهای تزئینی و...

و...

ظروف سفالی
ظروف سفالی
photo by Mohammad Reza Rahbar
کارگاه صنایع دستی
صنایع دستی
photo by Mihan Parast
فیروزه کوبی
عروسک های دست ساز بانوان روستای گل سفید
نمدبافی
کارگاه صنایع دستی

سخن کارناوال

نوشتن و گفتن از صنایع دستی ایران سال ها پژوهش و زمان می خواهد. در این مطلب تنها به تعداد انگشت شماری از آن ها اشاره شده است.

شما نیز از صنایع دستی و سنتی شهر و دیار خود و از حال و روز امروز آن برای کارناوال بگویید.

دیدگاه ها
account_circle
email
فونت -
فونت +
عرض -
عرض +
فاصله متن -
فاصله متن +
تیره
خاکستری
روشن
بستن

21خرداد روز جهانی صنایع دستی |

امروز 21 خرداد برابر با 10ژوئن ، روزی برای ارج نهادن به آثاری هنری است که بازگو کننده روح ملت ها و اقوامست.

روزی برای بوسه زدن به دستان زنان و مردانی که با ذوقی سرشار از بافت فرهنگی خود ، آثاری را خلق می کنند که خاص سرزمین مادریشان است  و این هنر گرانقدر را از نسلی به نسل دیگر منتقل می کنند تا پایدار بماند و بر صفحه روزگار بدرخشد.

کارناوال ، روز جهانی صنایع دستی را با نگاهی گذرا به این هنر و صنعت ارزشمند قدر می نهد.

همراه کارناوال شوید و با روز صنایع دستی و صنایع دستی آشنا شویم.

بانوی هنرمند ایرانی
هنرمند اصفهانی
photo by Mehran Meidani

ورود به دنیای اقوام و ملت ها با صنایع دستی 

آدمی مجالی برای بازدید و شناختن  تمام فرهنگ ها و اقوام ندارد؛ اما روح و ذهن کنجکاوش هرروز آرزوی دیدار و شناخت عنوانی جدید را دارد.

شاید یکی از جذاب ترین راه ها برای شناخت اقوام ، دیدن صنایع دستی و هنرهای کاربردی آنهاست؛ چراکه این آثار از اعماق فرهنگ ها و باورها خلق می شود و هنرمند خلاق ، با روحی قومی و ملی و باعشق به بافت فرهنگی خود شروع به خلق اثرش می کند و با مواد اولیه موجود ، رنگ ها و تزیینات دوست داشتنی و برخاسته از باورها و آرزوهای سرزمینش ، نقش آفرینی می کند.

باید بر دستان مردان و زنانی که موی خود را در این راه سپید می کنند و هنر خود را به دست فراموشی نمی سپارند و آن را به نسل های بعدی هدیه می کنند، بوسه زد و  به وجودشان در هر آب و خاکی بالید.

صنایع دستی بعد از جنگ جهانی دوم ، بسیار مورد توجه کشورهای پیشرفته قرار گرفت؛ ازین رو ، برای گرامیداشت آن روزی را به نامش در تقویم تاریخ ثبت کردند.

روزی به نام روز جهانی صنایع دستی.

بانوی هنرمند ایرانی
دستان هنرمند سفالگر
photo by Poria Daie

تأسيس شورای جهانی صنايع دستی در این روز

بعد از آن که کشورهای پیشرفته پس از جنگ جهانی دوم صنایع دستی را با رویکرد هنری و فرهنگی مورد توجه قرار دادند؛ نخستین  همایش جهانی در این زمینه در 10 ژوئن سال 1964 میلادی در نیویورک برگزار شد. در این همایش شماری از اساتید دانشگاه، هنرمندان و صنعتگران و... از 40کشور جهان شرکت داشتند.

در پایان این همایش تأسيس"شوراي جهاني صنايع دستي"، به عنوان نهاد وابسته به يونسكو تصويب ‌شد و این روز به نام "روز جهانی صنایع دستی" نامگذاری شد.

ایران نیز در سال ۱۳۴۷شمسی/ ۱۹۶۸میلادی به عضویت شوراي جهاني صنايع دستي درآمد و در مجمع  آسيا و اقيانوسيه‌ شورا فعالیت خود را آغاز کرد.

دبیرخانه این شورا در شهر آمستردام #هلند واقع شده و تا امروز 90 کشور جهان در این مجمع عضو شده اند.

در این روز کشورهای مختلف برنامه های متفاوتی را در زمینه صنایع دستی اجرا می کنند. در ایران نیز در خردادماه نمایشگاه بین المللی صنایع دستی در تهران برگزار می شود.

صنایع دستی29

تعریف صنایع دستی

آثار و صنایعی که تمام مراحل ساخت آن توسط دست و ابزارهای دستی انجام می شود و برگرفته از فرهنگ و هنر و بینش و ذوق مردم هر منطقه ای است. در ساخت این صنایع از مواد اولیه بومی استفاده شده؛ و کالایی است برای معرفی ویژگی های قومی و فرهنگی هر منطقه ای.

مبادله این صنایع نوعی ارتباط فرهنگی میان جوامع گوناگون است.

صنایع دستی عشایر
کارگاه صنایع دستی

ويژگي­ هاي صنايع دستي

هر اثر یا صنعتی را به راحتی نمی تواند در زمره صنایع دستی قرار داد. برای آنکه محصولی را جزو صنایع دستی قلمداد کنیم باید ویژگی های زیر را داشته باشد.

1 ) نقش فرهنگی و هویت بخشی به یک ملت ( داشتن بار فرهنگی )

2 ) عدم نیاز به سرمایه ­گذاری کلان در مقایسه با سایر رشته­ های صنعتی

3 ) قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف ( شهر ، روستا و حتی جوامع عشایری )

4 ) سهولت در ایجاد مراکز تولید

5 ) دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر

6 ) خودکفا و متکی به مواد اولیه داخلی

7 ) کمک به رشد و توسعه اقتصادی

8 ) داشتن زمینه­ های مناسب جهت صادرات

(برگرفته از سایت میراث فرهنگی و صنایع دستی اصفهان)
صنایع دستی
photo by Reza BZ
صنایع دستی

صنایع دستی ایران

اقوام مختلف ایرانی در گوشه و کنار این مرز پهناور ، با خلاقیت و ذوق هنری و ابتکار خود از دیرباز در تولید صنایع دستی شهره عالمیان بوده اند. تنوع و کیفیت محصولات تولید شده بسیاری از پژوهشگران بزرگ را برآن داشته تا به بررسی و تحلیل صنایع دستی ایران بپردازند. 

 کارشناسان سازمان صنايع دستي ايران ، دسته بندی را براساس روش و تكنيک ساخت آثار در نظر گرفته که بر اساس آن 370 رشته صنایع دستی ثبت شده به 24 دسته تقسیم می شوند.

24 دسته صنایع دستی ایران 

بافته هاي داري ، دست بافي ، بافتني ، روكاري ، چاپ هاي سنتي ، نمد مالي ، سفال گري و سراميك سازي ، شيشه گري ، توليد فراورده هاي پوست و چرم ، ساخت محصولات فلزي وآلياژ ، قلم زني ، مشبك كاري ، حكاكي روي فلزات و آلياژها ، سنگ تراشي ، حكاكي روي سنگ و معرق سنگ ، خراطي چوب ، ريزه كاري و نازك كاري چوب ، منبت كاري ، كنده كاري و مشبك كاري چوب ، حصير بافي ، خاتم سازي ، معرق كاري ، كاشي گري ، مليله كاري ، ميناكاري ، ساخت اشياء مستظرفه و هنري ، ساخت زيور آلات ، ساخت ساير فراورده هاي دستی.

میناکاری اصفهان
چاروق
photo by Asghar Niyati
صنایع دستی ایران
photo by M.V

معرفی برخی از صنایع دستی ایران

 1) بافته هاي داری

برخی از صنایع دستی ایران به کمک دارهای افقی یا عمودی بافته می شوند. مانند قالی ، گلیم ، زیلو و...

2) چاپ های سنتی

در بازارهای سنتی و صنایع دستی ، پارچه ها و اقلام پارچه ای دیده می شود که برروی آن ها نقوشی برگرفته از تاریخ و هنر ایران کار شده؛ این نقوش به وسیله قلم مو ، مهر و... ایجاد می شود و به به چاپ قلمکار ، چاپ باتیک معروفند.

3) روکاری

صنایع دستی چون سوزن دوزی ،قلاب دوزی ، ملیله دوزی ، خوس دوزی ،گلابتون دوزی ، پته دوزی و... که از طریق دوختن نقوش سنتی بر روی پارچه های بدون نقش ایجاد می شود.

قلمکاری
صنایع دستی
قالی بافی

4) سفالگری و سرامیک سازی 

 سفال و سرامیک ، صنایع و ظروفی هستند که مواد اولیه آن ها گل رس ، گل حاصله از سنگ کوارتز و خاک کائولن است و به وسیله دست یا چرخ سفالگری ساخته می شوند.

5) قلمزنی، مشبک کاری، حکاکی روی فلزات و آلیاژها

در این هنر-صنعت ، طرح های سنتی را به وسیله قلم ، چکش و... برروی فلز یا آلیاژ حک می کنند.

6) ساخت زیور آلات

انواع جواهرات محلی و سنتی که با استفاده از طلا و نقره و آلیاژ و سنگ و... توسط هنرمندان و صنعتگران ایرانی ساخته می شود.

7) ساخت سایر صنایع دستی

دست ساخته هایی چون فیروزه نشانی ( فیروزه کوبی ) ، طلاکوبی روی فولاد ، انواع عروسک های محلی ، تخت کشی گیوه ( آجیده و لته یی ) و ماسک ، کایت و چترهای تزئینی و...

و...

ظروف سفالی
ظروف سفالی
photo by Mohammad Reza Rahbar
کارگاه صنایع دستی
صنایع دستی
photo by Mihan Parast
فیروزه کوبی
عروسک های دست ساز بانوان روستای گل سفید
نمدبافی
کارگاه صنایع دستی

سخن کارناوال

نوشتن و گفتن از صنایع دستی ایران سال ها پژوهش و زمان می خواهد. در این مطلب تنها به تعداد انگشت شماری از آن ها اشاره شده است.

شما نیز از صنایع دستی و سنتی شهر و دیار خود و از حال و روز امروز آن برای کارناوال بگویید.

رویا افشاری