پوشاک سنتی مردمان لرستان | زیبایی در عین سادگی

پوشاک سنتی مردمان لرستان | زیبایی در عین سادگی

فرهنگ ایرانایرانگردی
خلاصه مطلب

اطلاعات کلی

در این پست قصد داریم تا پوشاک سنتی مردم لرستان را مورد بررسی قرار دهیم ، پوشاکی که در عین زیبایی و ظرافت متاسفانه رو به فراموشی است و دیگر مثل قدیم به آن توجه نمی شود و امروز بیشتر در میان عشایر می توان این لباس های زیبا را دید.

البته در قسمتهایی از مراکز باستانی و گردشگری لباس ها رابرای عکاسی در اختیار گردشگران قرار می دهند مانند قلعه فلک الافلاک. شاید یاد و خاطره این پوشاک زیبا در عکس ها ثبت و ماندگار شود.

آنچه در ادامه خواهید دید

در ادامه به طور مفصل این لباس های سنتی لرستان را مورد بررسی قرار خواهیم داد و با آن ها آشنا خواهیم شد.

۱- پوشش سر بانوان لرستان ( سرون ) ۲ – تره و گل‌وَنی۳ –کَت ۴ – پیراهن زنان لر ۵- کِراس یا جُومَه ۶ – بال کُل ۷ – یال ۸ – کت و جلیزقه ۹ – کلنجه ۱۰ – شاوال یا پاپوش ۱۱ – چارشو ۱۲ – آژیه یا آجیده ۱۳ – پوشاک مردان لر ۱۴ – ستره ۱۵ – کلاه نمدی ۱۶ – شال ۱۷ – کپنک یا فرجی ۱۸ – گیوه ۱۹ – چوقا

موقعیت جغرافیایی

مشاهده نقشه در سایز بزرگ

باید به میان اقوام ایرانی رفت و با آداب و رسوم و پوشش سنتی و دیرینه آنها آشنا شد. چرا که ریشه در تاریخ این سرزمین دارد و پوشش نیز رابطه ای تنگاتنگ با شرایط اقلیمی، شرایط اجتماعی و… و نشان از  فرهنگ و نوع زندگی آن قوم دارد.

کارناوال به #لرستان سفر می کند و برای همراهان خود از لباس های سنتی این قوم می گوید.

لباس مردمان لرستان با رنگهای شاد و سرزنده و سادگی نمادی از پوشش اصیل ایرانی و پیشینه کهن و غنای فرهنگی این خطه از سرزمینمان است.

همراه کارناوال شوید…

پوشاک مردم لرستان

خطه ی لرستان…

لرستان استانی در غرب #ایران که از سکونت گاه های قدیمی بشر است و از اواخر دوره پلاستوسن ( دوران چهارم زمین شناسی ) شرایط اقلیمی سازگاری داشته است و  به علت قرارگیری در محدوده میانی جبال زاگرس و طبیعت ناهموار و کوهستانی و صعب العبور بودن از پناهگاه های مهم بوده است.

لرستان سرزمینی زیبا با طبیعتی فوق العاده و آب و هوایی دلپذیر ومتنوع است.

دهخدا لرستان را محل سکونت قوم لر می داند و محدوده آن را اینگونه تعریف می کند:

 اراضی لرنشین در غرب ایران را لرستان می گویند. از شمال با کرمانشاه، از شرق به کوه های ملایر و بروجرد، از غرب له عراق و از جنوب با خوزستان همسایه است. 

لرستان
photo by farhad kolivand
لرستان

تقسیمات لرستان از سال ۳۰۰هجری قمری تا امروز

تقسیمات لرستان

پوشاک مردم لر

لباس های سنتی مردمان لرستان با توجه به شرایط اقلیمی و نیاز آنها در گذشته های دور طراحی شده و برای نمایش شان اجتماعی، سن و … باتغییر رنگ در پارچه لباس استفاده می کنند، بدین گونه که زنان جوان لباس های ملون و شاد به تن دارند و زنان مسن تر با سربندی سیاه و سفید از پارچه‌هایی به رنگ تیره با طرح‌های ساده می پوشند.

با تمام ویژگی های خاص و منحصر به فرد پوشاک مردم لرستان، امروز شاید تنها برتن برخی از عشایر دیده شود.

تنوع و جذابیت لباس بانوان لرستان، مارا برآن می دارد که ابتدا به معرفی پوشاک زنان لرستان  بپردازیم.

۱ – پوشش سر بانوان لرستان ( سرون )

دختران و بانوان لرستان گیسوان خود را با چارقدهایی زیبا می پوشاندند که تنها قسمتی از موهای سر آنها را در برگرفته و گیسوانشان از کنارگوش ها برروی شانه ها آویزان بوده است. آنها جلو سرون خود را با  قطعه‌های طلا یا نقره و مهره‌های نفیس و زیبا تزیین می‌کردند.

سربند‌های زنان لرستان بیشتر شامل تَرَه، گل‌ونیی، کَت و گل‎‌وَنیی، هراتی و عرق‏چِن است. البته عرق‎چِن  کلاهی از جنس مخمل و تکه پارچه‏ ها می باشد. 

پوشاک مردم لرستان

۲ – تره و گل‌وَنی

تره روسری یا چارقدی است که زنان لرستان در روزهای معمولی و حالت عادی بر سر می بستند، تره را لرها “ساوه” نیز می گویند.

در روزهای جشن و سرور و مراسم عروسی نوعی سرپوش رنگین و زیبا را بر روی تره با گره ای خاص به دور سر می پیچند و مابقی آن از پشت سر آویزان می ماند؛ به این سربند گل‌وَنی گفته می شود. رنگ ل‌وَنی با توجه به سن و سال بانوان انتخاب می شود بدین گونه که زنان مسن تر پارچه‌هائی به رنگ تیره و طرح‌های ساده و سربندی سیاه و سفید را ترجیح می‌دادند

تره گل ونی

۳ – کَت ( Kat )

چارقدی بزرگتر و ساده باحاشیه‌های رنگی و ریشه‌دار را ” کَت ” می‌گفتند که اغلب سرون بانوان لر از این نوع بود. کت گلبندی سرونی از جنس حریر و ابریشم و گل دار بوده که با سکه هایی تزیین می شده و بیشتر زنان لر از این سرون استفاده می کردند. مهارت در بست این سرون بسیار مهم و چشمگیر بوده به این صورت که هر بانویی روسری و عمامه بزرگتری با سلیقه ببندد بسیار معروف می شد. این نوع سرون را هنوز در برخی مناطق لرستان می توان مشاهده کرد. 

سرون ها علاوه بر حجاب، زیبایی و وقار خاصی به زنان لر می بخشید.

پوشاک مردم لرستان
پوشاک مردم لرستان
پوشاک مردم لرستان

پیراهن زنان لر

تن پوش زنان لرستان بسیار ساده، گشاد و بلند با یقه ای گرد با چاکی در بالاتنه  می باشد و دکمه های آن را سکه های زرین تشکیل می داد. گاهی برش لباس را در قسمت دامن کمی اریب می گرفتند تا دامنی گشادتر داشته باشد. برروی این پیراهن ” کُلنجه “، “بال کُل” و ” جلیقه ” از جنس مخمل و یراق و مزین به سکه می پوشیدند.

۱ – کِراس یا جُومَه

 تن پوش اصلی زنان لر را که پیراهنی بلند و با آستین گشاد و از پارچه های گلدار بود را جومه می گفتند. چاک کمی در جلوی یقه بود که با سکه ای آن را می بستند. در کناره های آن برشی ساده به نام “جُومه تیزر بالادار” وجود داشت. برای راحت تکان دادن دست ها در قسمت زیربغل لباس مرغکی لوزی شکل به نام “سیچه” اضافه و می دوختند.

پارچه هایی که برای دوخت تن پوش زنان استفاده می شد بستگی به نوع استفاده آن داشت مثلا برای لباس های مهمانی از مخمل کرپ، شال، زرین و ساتن و گل‏دار استفاده می کردند و سرآستین ها و دور یقه را یراق دوزی می کردند.

پوشاک مردم لر

۲ – بال کُل

اهالی لرستان به آستین ” بال ” می گویند. بال کل، لباس آستین کوتاهی از جنس مخمل و تا سرزانو با آستین کوتاه و جلویاز است که برروی پیراهن می پوشیدند برای تزیین آن سر آستین ها و حاشیه جلوی آن را کرمَک‌دوزی می کردند. بال کل را در برخی مناطق لرستان به نام سرداری می شناسند. این بیشتر مشکی، سبز و قرمز تهیه می شده است.

۳ – یال

یال کتی مخملی است که زنان لرستان در هنگام مراسم شادی برروی پیراهن می پوشند. جوان ها از رنگ قرمز و زنان مسن اغلب از رنگ مشکی و سرمه ای برای دوخت این کت استفاده می کردند.

پوشاک مردم لرستان
پوشاک مردم لرستان

۳ – کت و جلیزقه

کت بالاپوشی برای نیم تنه است که جلوی آن با دکمه بسته می شود.

جلیقه یا جلیزقه نیم تنه ای بدون آستین است که جلوی آن همیشه باز است و آن را با سکه و یراق دوزی تزیین می کنند. 

۴ – کلنجه

نیم تنه ای مخملی به رنگ روشن با حاشیه های یراق دوزی و کرمک دوزی می باشد که جلوی آن را با سکه های نقره ای گوشه دار تزیین می کردند.

جلیزقه

۵ – شاوال یا پاپوش

زیر جامه ای لیفه دار یا کمری دار شبیه شلوار کردی از پارچه های رنگی که زیر پیراهن زنان لرستان می پوشند. شاوال دوقسمتی و دورنگی دوخته می شده به این صورت که از دمپا تا حدود بالای زانو، پارچه‌ی ساده با نقش‌بندی و نواردوزی شده و قسمت بالاتر آن به رنگ دیگر و گل‌دار بوده است. پاپوش زنانه دونوع ساده و مخملی بوده که ساده و یا گل دار برای استفاده در مزرعه و خانه، شلوار مخملی با برش خاص که در بالا گشاد و در پایین آن تنگ می شده  برای میهمانی ها استفاده می شده است.

۶ – چارشو

زنان لرستان چادر شبی سفید و گلدار را برروی همه لباس های خود می پوشیدند برای رعایت حجاب کامل. عروس باید در روز عروسی چارشو را برروی لباس خود می انداخت.

۷ – آژیه یا آجیده

آژیه یا آجیده گیوه ای با رویه بافتنی  و زیره چرمی خالص  و آج دار است که زیره آن  توسط مردان آژیه کش آماده می شد. بافت رویه این گیوه دو نوع زنان و مردانه دارد که بافت زنانه را بیشتر نوعروسان به پا می کنند.

پوشاک مردم لرستان

پوشاک مردان لر

۱ – ستره

قبایی مخصوص که بلندای آن تا زیر زانوست و مردان لرستان در مراسم رسمی آن را به تن می کنند. ستره یکی از قدیمی ترین پوشاک اصل ایرانی است.

۲ – کلاه نمدی

مردان لر کلاهی مدور بدون لبه‌ای و از جنس نمد به سر می گذارند.

۳ – شال

دور کمر مردان برروی لباس پارچه ای سفید و بلند از جنس چلوار پیچیده می شود. بلندی این شال به عرض ۶۰ تا۹۰ سانتیمتر و به طول ۶ تا ۹ متر است و مثل بقیه لباس ها با توجه به شرایط زندگی لرها زراحی شده است، در مواقع ضروری برای بستن زخم و یا طناب و برخی مواقع به عنوان کفن استفاده می شود.

پوشاک مردم لرستان
پوشاک مردم لرستان|بختیاری ها

۴ – کپنک یا فرجی

مردان لر نوعی قبای نمدی و پشمی محکم به تن می کنند که بیشتر چوپانان این نوع قبا را به تن دارند و همچنین به خاطر ترکیب فشرده بافت آن در هنگام نبرد به عنوان لباس رزم می پوشند.

۵ – گیوه

گیوه، نوعی کفش دست ساز و محلی است با رویه بافته و کف چرم یا پلاستیکی محکم ضخیم که مردان به پا می کنند.

۶ – چوقا

مردان لر در مناطق بختیاری و چهارمحال نوعی بالاپوش  به تن می کنند که حاصل دست هنرمند زنان و از جنس پشم گوسفند است.

چوقا
پوشاک مردم لرستان

ویدئویی از پوشاک سنتی مردمان لر

در حال بارگذاری ویدئو ...

اطلاعات تکمیلی

لباس ها و اجزای آن در میان اقوام ایرانی از گستردگی و تنوع بسیاری برخوردار است. آنچه نام برده شد قسمتی عمده از پوشاک اهالی لرستان است که شوربختانه با اینکه از لحاظ طراحی، پوشش و رنگ بسیار غنی و ارزشمند است حتی درمیان جوانان لرستان نیز رو به فراموشی است و شاید تنها در میان برخی عشایر این پوشش دیده شود. فراموشی پوشاک اصیل و سنتی به مثابه فراموشی پیشینه کهن و تاریخ این سرزمین است.

در قسمتهایی از مراکز باستانی و گردشگری لباس ها رابرای عکاسی در اختیار گردشگران قرار می دهند مانند قلعه فلک الافلاک. شاید یاد و خاطره این پوشاک زیبا در عکس ها ثبت و ماندگار شود.

پوشاک مردم لرستان

تصویر پوشش مردانه لری بر روی تمبر سال ۱۳۶۰ 

پوشاک مردم لرستان
پوشاک اهالی لرستان
پوشاک اهالی لرستان

سخن کارناوال

تا کنون اقوام لر کشورمان را با لباس سنتی دیده اید؟ تجربیات و دانسته های خود را با کارناوال به اشتراک بگذارید.

پوشاک سنتی مردمان لرستان | زیبایی در عین سادگی
4.98 12

 دیدگاه ها

  • آزاد

    ۰

    ۹

    لرها یکی از اقوام ملت کرد هستند، بعضی اقوام دیگر مانند : کلهر، کرمانج، هورامی، لک، زازاکی، شبک و …… می باشند.

    • علی

      ۷

      ۰

      دوست عزیز به نظر اطلاعاتتون ضعیفه
      لرها قدیمی ترین قوم ایرانی اند و کاملا مستقل و به هیچ قوم دیگری وابسته نیستند.

    • جواد

      ۰

      ۰

      زازاها که کلی کلمه مشترک با گیلکی دارن . گویا ارمنی ها به زازا ها میگن : دیلمیک .
      دیلمان ارتفاعات البرز در استان گیلان و مازندران بوده

  • قشقایی

    ۲

    ۰

    با سلام یه انتقاد داشتم . عکس خانمی که با لباس محلی در حال سه تار زدن میباشد متعلق به ایل قشقایی (ترک زبان) استان فارس میباشد. لطفا اصلاح بفرمائید

    • کارناوال

      ۲

      ۰

      سلام دوست عزیز
      سپاس از همراهیتون و انتقاد درست و به جایی که داشتید.
      موردی که ذکر کردید کاملا درست بود و اصلاح شد.

  • سید

    ۱

    ۲

    بسیار زیبا بود ولی حیف که این فرهنگ اصیل با لباسها و آیین های جالبش و همه ی خصوصیات ویژ ه اش کم کم به فراموشی سپرده میشه و متاسفانه تا چن سال آینده چیزی از این فرهنگ اصیل ایرانی باقی نخواهد ماند.

  • سیروس

    ۰

    ۰

    بادرود . بسیار جالب بود اما بهتر بود به دو قوم لر بزرگ و کوچک به یک میزان توجه میشد و مطالب رو به تساوی مینوشتید و در ضمن در قوم بختیاری نام سردار اسعد بختیاری و بی مریم که خود بی مریم اولین زن سپهسالار بود و فرمانده قشون همچنین مسعود بختیاری خواننده مشهور بختیاری از قلم افتاد.

پاسخ دهید

موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

This is search results
در حال بارگذاری ...