سیزده به در | عید دیدنی از طبیعت

سیزده به در | عید دیدنی از طبیعت

آداب و رسوم اقوام و مللایرانگردی

صفحه ای از قرآن را خواندیم و زیر لب به دنبال صدای پدر ، دعای سال تحویل را …

حول حالنا الا احسن الحال

صدای توپ شنیده شد و نوروز رسید …
از همان روز نیز ، روبوسی و دید و بازدید های عید انجام شد، دوازده روز از جشن بهار گذشت تا نوبت به عید دیدنی از طبیعت رسید .

امروز در کارناوال برایتان از رسم کهن ایرانیان از سیزده به در می گوییم ، از روز طبیعت .
از سیزده ای که عده ای آن را مبارک و عده ای نحس می دانند .
از رسوم و بازی های این روز ، از خوراکی های خوشمزه و تفریحات دقیقه نودی ، قبل از آمدن روز چهاردهم فروردین .
از ریشه ی این روز ، از حدس و گمان ها ، از داستان های اساطیری و مستندات تاریخی برایتان می گوییم تا امسال میان بازی ، خنده و به هنگام خوردن آجیل ، از تاریخچه این روز و ماجراهایش نیز ، حرفی به میان بیاید .

13 به در مبارک

ماجرای #سیزده به در ، نه از شب دوازدهم فروردین ، بلکه از روزها قبل آغاز می شود.
همان زمانی که عده ای می گویند : ما سال هاست که به جای سیزده به در ، دوازده به در داریم و عده ای دیگر نیز می گویند :  جناب اختیار دارید پس نحسی سیزده را چیکار می کنید ؟
هفته دوم #نوروز که می رسد برنامه ریزی ها برای سیزدهم شروع می شود.
اقوام در دید و بازدید های عید ، برای مشخص کردن وعده ی دیرشان در طیبعت ، هم نظر جوانان را می پرسند و هم رعایت حال سالخورده ها و بزرگان فامیل را می کنند.
دست آخر هم یا به خارج از شهر می روند ، یا پارکی نزدیک را برای گذران آخرین روز از جشن بهاری انتخاب می کنند .

البته عده ای نیز در بازگشت از سفر ، سیزده خود را میان جاده ها به در می کنند .

سیزده به در

سیزده در می زند

صبح روز طبیعت رسیده و هنوز پارک ها خلوت هستند و تمیز .

هرچند تا ساعتی دیگر ، شهر ، خارج از شهر و جاده ها پر از مردمانی می شود که از خانه بیرون زده اند تا به اصلاح سیزده خود را به در کنند .
در تمامی کوچه و خیابان ها مردم بساط تفریح ، خوراک و شادی را به دست گرفته و یا در صندوق عقب ماشین می گذراند ، البته سبزه سفره هفت سین را هم فراموش نمی کنند و همراهشان آن را هم می آورند .
گوشه ای را که آسمانش سایه است و زمین اش هموار ، پیدا می کنند ، زیرانداز را پهن کرده و چادرشان را برپا می کنند .

بچه ها هم در این میان، به دنبال توپ ، بدمینتون و یا دو درخت برای وصل کردن تاپ هستند تا از آخرین روز تعطیلی خود ، نهایت استفاده را کنند .
مادرها نیز ، وسایل صبحانه ، پذیرایی و آش را آماده می کنند تا مانند همیشه ، رفاه اعضای خانواده فراهم باشد.

سیزده در می زند ...
سیزده در می زند ...
سیزده در می زند ...
سیزده در می زند ...
سیزده در می زند ...
سیزده در می زند ...

سیزده به در و آداب آن

همگی ما از کودکی به یاد داریم که این روز رسوم خاص خود را داشته است ، همان هایی که مادران و پدران ما نیز آن ها را انجام می دادند .

رسومی مانند سبزه گره زدن و به آب دادن ، رها کردن ماهی قرمز سفره هفت سین و …
در ادامه برایتان از آداب این روز و لذت های کوچک و بزرگش خواهیم گفت .
بنابراین همراه ما باشید و سیزده خودتان را با خانواده ی کارناوال بگذرانید …

سیزده به در و آداب آن

۱) گره زدن سبزه

سال دیگه ، سیزده به در خونه شوهر ، بچه بغل

 

بله این شعری است که بسیاری از ما شنیده و حتی آن را خوانده ایم و دیگران نیز یا به ما خندیده اند و یا سریع آمده و گفتند بگذار منم سبزه را گره بزنم .
ماجرای سبزه گره زدن از این قرار است که هرسال ، سیزدهم نوروز ، دختر ها و پسرهای جوان و دم بخت ، گوشه ای خلوت را پیدا می کنند و سبزه سفره #هفت سین خود را گره می زنند .
دو سر سبزه را گرفته ، در دل آواز مخصوص را خواننده و چشمانشان از لذت انجام این رسم برق می زند ، در این میان نیز بین خودشان ، شوخی و خنده های بسیاری نیز  سر می گیرد . درحالی که نگاه بزرگتر ها هم زیر چشمی به دنبالشان است و لبخندی بر لب دارند .
البته این کار مختص جوان ها و مجرد ها نیست ، هر کس که آرزویی دارد می تواند به نیت برآورده شدن آن ، سبزه را گره زده و در دل حاجتش را بخواهد .
هرچند که گره زدن سبزه را می توان به گره زدن زندگی با طبیعت نیز تعبیر کرد .

گره زدن سبزه

فلسفه گره زدن سبزه

حالا چرا سبزه ؟ چرا باید به نیت ازدواج سبزه را گره زد ؟
در کتاب زرتشتیان ، اوستا و کتاب آثارالباقیه نوشته ی ابوریحان بیرونی و همینطور کتاب سنی ملوک الارض والانبیاء که نوشته ی حمزه ی اصفهانی است آمده است که :

به اعتقاد زرتشتیان ، کیومرث نام اولین انسانی بوده است که بر روی زمین می زیسته .
او دو قلوی پسر و دختری داشت به نام مشیه و مشیانه و اولین ازدواج بین آنان صورن گرفت .

اما از آنجایی که قبل از آن دو ، عقد و نکاحی صورت نگرفته بود ، آنان شاخه ی گیاه مورد را به نشانه ی پیوندشان به هم گره زده و دستانشان را نیز در هم گره کردند .
پس از آن ایرانیان باستان نیز همین مراسم را انجام می دادند تا در گذر تاریخ شیوه نکاح تغییر پیدا کرد .

در این روز اما دوباره جوانان ، به نیت پیوندشان با عشقی ابدی خود ، همانند گذشته سبزه گره می زنند.

فلسفه گره زدن سبزه

۲) سبزه به آب دادن

همانطور که از نام این آیین مشخص است ، سبزه ی سفره هفت سین ، بعد از دوازده روز به آب روان سپرده می شود.

برای این رسم داستان ها و باورهایی وجود دارد از جمله اینکه :

۱) ایرانیان باستان اعتقاد داشتند که دانه ی سبزه سفره ی هفت سین ، توسط ایزد آب آناهیتا بارور شده و ایزد تیر یا تیشتر که خداوندگار باران است آن را پرورانده .

بنابراین آنان در این روز به عنوان پیشکش ، سبزه را به رود می سپاردند تا گیاهی که ایزد آب و باران به آن ها بخشیده به خودشان باز گردد و همزمان اهورامزدا را برای سالی پر از باران مورد ستایش قرار می دادند.
۲) عده ای دیگری نیز می گویند : سبزه سفره هفت سین ، بدی پلیدی و بیماری را به خود می گیرد و برای دفع آن باید سبزه را به آب سپرد.

سبزه یه آب دادن
سبزه یه آب دادن
photo by Mehdi Moazen

۳) شوخی یا دروغ سیزده در ایران

از آنجایی که آغاز ماه آوریل ، که دروغ اول آوریل در آن گفته می شود، مصادف با سیزده نوروز می باشد، شصت سالی می شود که دورغ سیزده بین مردم و روزنامه نگاران رواج یافته.

سر شوخی را البته اسماعیل پوروالی ، روزنامه نگار سرشناس ایرانی باز کرد.
او در سال ۱۳۲۲ ، روزنامه ” نبرد ” را در روز سیزدهم فروردین ، با دروغ های ریز و درشت به چاپ رساند.
این شوخی از آن دوران رواج یافته و کوچک و بزرگ هم این روزها به دنبال بهانه ای برای شوخی و خنده آن را ادامه داده اند.

دروغ سیزده

۴) بیا فالت بگیرم

فال گیری ، به خصوص فال کوزه‌‌ ، یکی دگیر از رسومی بوده که در گذشته انجام می شده و امروز نیز افراد علاقه مند به خرافه هنوز هم آن را انجام می دهند .
اگر در پارک باشید حتما فالگیر ها به سراغتان می آیند و اگر فردی که در گرفتن فال سررشته دارد نیز همراهتان باشید ، #فال قهوه ،چای ، عطسه و … را برایتان به خنده و شوخی هم که شده ، می گیرد.

فال گیری

۵) فال گوش ایستادن

در گذشته در این روز ، افراد نیت می کرده و پس از آن دزدکی به حرف دیگران گوش می دادند تا جواب نیت خود را ، از میان حرف های آن ها بگیرند.

البته این رسم در چهارشنبه سوری نیز انجام می شود.

فال گوش ایستادن

۶) سیزده سنگ

این آیین امروزه همچنان در مناطق کردنشین کشورمان مانند هورامان و … برگزار می شود .

آن ها در این روز ، سیزده سنگ را جمع آوری کرده و به پشت سر پرتاب می کنند .
به اعتقاد آن ها این کار بلایا و نحسی را از آن ها دور کرده و نیت خیری که به هنگام پرتاب کردن هر سنگ زیر لب می گویند را برآورده می کند .

سیزده سنگ
سیزده سنگ

این روز خوشمزه در طبیعت

سیزده به در است و خوراکی های خوشمزه اش.

بسیاری اعتقاد دارند که میوه ، آجیل و شیرینی هایی که از عید باقی مانده است باید در این روز خورده شود.
علاوه بر این اما ، خوراکی های دیگری نیز برای سیزده به در ، در نظر گرفته شده است که در ادامه این خوشمزه ها را برایتان معرفی می کنیم .

 

۱) هر جا آتش باشد ، کباب هم هست

چوب باشد ، آتش و منقل هم باشد ، مگر می شود که جوجه و کباب روی آن نگذاشت ؟
این قسمت از سیزده به در ، مرحله ای است که آقایان به کمک خانم ها می آیند تا نهار را برای فامیل آماده کنند .
جوان ترها معمولا کار را شروع می کنند ، اما به دنبال آن ها بزرگتر ها آمده و از فوت و فن آتش و ذغال خوب بریشان می گویند ، این که #کباب چطور آبدار پخته می شود و جوجه را چطور نباید سوزاند .
آن طرف هم خانم ها از تجربه آشپزی خود می گویند ، اینکه گوشت را این طور باید آماده کرد و آن طور باید سیخ گرفت ، یا جوجه را از ساعاتی قبل در چه موادی باید خواباند تا طعم خوبی بگیرد .
دختر های جوان هم که فعلا تجربه ای ندارند ، خود را وارد بحث نکرده و تنها وسایل نهار را آماده می کنند .

کباب روز سیزده به در
photo by Khosro Parkhideh
کباب روز سیزده به در

۲) آش رشته

#آش رشته تقریبا پای ثابت تمام دورهمی های ایرانیان است .

چه ماه مبارک رمضان باشد ، چه نذری مادربزرگ و یا باران و برف ، آش رشته خوراکی دلچسب و مورد پسند تمام ایرانیان است .
بنابراین روز سیزده نوروز با هوای بهاری اش هم ، بهانه ای شده برای پخت آش .
مادران حبوبات آش را از شب قبل پخته و تمام مخلفات را آماده می کنند تا در طبیعت تنها آن را بار بگذارند.
هرچند که این آش در نواحی مختلف ایران با طعم ها و روش های مختلفی طبخ می شوند ، اما همگی در طبیعت به درون کاسه ریخته شده و سر سفره دست به دست می شوند.

آش رشته روز سیزده به در
آش رشته روز سیزده به در
photo by Fatemeh Behboudi
آش رشته روز سیزده به در

۳) هر شهر یک ذایقه

خوراکی های روز سیزده به در ، در شهرهای مختلف کمی متفاوت است.

برای مثال در بروجرد و فارس رسم است که تخم مرغ پخته و گردو را با پلو سرو کنند و معتقد هستند که نباید گردو و یا تخم مرغی نخورده باقی بماند زیرا بدشگون است.
در شمال بر سر سفره حلوا و شیرینی های خوشمزه آورده می شود و حتی در گذشته برای این روز ، گوسفندی سیاه یا سفید را قربانی می کردند.

در خراسان هنوز هم افرادی آش این روز را با سبزی های صحرایی که جمع آوری می کنند بار می گذارند.
در بیجار کوفته می پزند و در بسیاری از نقاط کشور هم دمی باقلا و دمی بلغور برای ناهار پخته می شود.

غذای روز سیزده به در

۴) کاهو سکنجبین

انگار که تمام سال را منتظر امروز بوده باشی تا کاهو سکنجبین را زیر آسمان و در هوای بهاری بخوری ، انگار که هیچ روزی جز سیزده به در ، خوردن این خوراکی به افراد نمی چسبد . تمام اینها می شود توصیفی خوشمزه از کاهو و سکنجبین روز سیزده .

این خوراکی خوش طعم ، در واقع جزو جدایی ناپذیر این روز است و اگر خورده نشود سیزده به در نمی شود که نمی شود .
سکنجبین را هم میتوان ترش یا شیرین ، باب طبع افراد خانواده و فامیل درست کرد و معمولا هم آن را قبل از نهار میل می کنند .

کاهو سکنجبین
کاهو سکنجبین

رسمی پسندیده

وقت نهار که می رسد ، از هر طرف بوی خوش غذایی بلند می شود و مردمان دست و دلبازمان نیز ، برای خانواده هایی که نزدیکشان قرار دارند کمی از غذای خود را می برند تا با آن ها هم لقمه شده و خدایی نکرده کسی هوس غذای آن ها را در دل نداشته باشد .

گاهی همین تعارف ها ، سر صحبت را باز می کند و باعث می شود تا بزرگ تر ها با یکدیگر هم کلام شوند و جوان ها هم یک دست وسطی ، والیبال یا فوتبال با هم بازی کنند .

سیزده به در
photo by Mohsen esmeilzadeh

سرگرمی های امروزی در طبیعت

هیچ چیز لذت بخش تر از بازی های گروهی در این روز نیست .

کوچک و برزگ دور هم جمع شده و در این روز بازیهایی مانند پانتومیم ، دبرنا ، اسم بازی و فوتبال دستی … را انجام می دهند.
آن هایی هم که جوان هستند و سرحال ، توپ به دست شده و دو تیم می شوند برای والیبال ، وسطی و یا فوتبال .

پیرتر ها هم ترجیح می دهند تا مهارت خودشان را در شطرنج به رخ یکدیگر بکشند .

بچه های کوچکتر هم یا میان چمن ها و علف ها می دوند و یا در صف تاب و سرسره بازی در پارک ها ایستاده اند .
البته عده ای هم دو درخت را پیدا کرده و تاب اختصاصی برای خودشان و اقوام درست می کنند .

#دوچرخه سواری هم در پارک ها جنگلی طرفدار بسیاری دارد .

#بابادک هوا کردن نیز سرگرمی افرادی است که در آن تبحر دارند ، هم خودشان لذت می برند و هم آسمان را برای دیگران زیباتر می کنند .

سرگرمی در روز طبیعت
photo by ٍElahe Karimi
سرگرمی در روز طبیعت
سرگرمی در روز طبیعت
photo by Khosro Parkhideh
سرگرمی در روز طبیعت
photo by Khosro Parkhideh
سرگرمی در روز طبیعت
سرگرمی در روز طبیعت

سرگرمی و بازی های محلی

قدیم تر ها و امروزه شهرستان ها ، بازی های محلی مانند چوب بازی ، کشتی دو نفره ، هفت سنگ ، کبدی یا زو ، یک قل دو قل و … هنوز هم در این روز انجام می شود .
بزرگتر ها نیز ترانه های قدیمی را خوانده و یا در میان کوه و دشت به چیدن گیاهان دارویی و سبزی صحرایی مشغول می شدند .

سرگرمی و بازی های محلی
سرگرمی و بازی های محلی
photo by Hossein Esmaeili
سرگرمی و بازی های محلی
photo by Hossein Esmaeili
سرگرمی و بازی های محلی

ویدیویی دیدنی از هلی شات پارک جنگلی بندرکنگ در ۱۳ فروردین 

در حال بارگذاری ویدئو ...


کمی میان مردم در این روز

کمی میان مردم در این روز
photo by Khosro Parkhideh
کمی میان مردم در این روز
photo by Khosro Parkhideh
کمی میان مردم در این روز
کمی میان مردم در این روز
کمی میان مردم در این روز
photo by ِDavoud Ghadri
کمی میان مردم در این روز
photo by Khosro Parkhideh

و اما افسانه ی سیزده

در گاه شمارهای ایران باستان ، هر روز نامی داشته است .

برای مثال اولین روز از هر ماه اورمزد نام داشت و دومین روز بهمن و …
و روز سیزدهم از ماه نیز تیر نام داشته ، و متعلق به ایزد تیر یا تیشتر بوده است .

به اعتقاد ایرانیان باستان و زرتشتیان ، روز سیزده به در ، روز بزرگداشت پیروزی تیشتر ایزد باران بر اپوش دیو خشکسالی است.
و در واقع این جشن که در اولین سیزده از سال نو برگزار می شود متعلق به ایزد تیر است .
در مقابل نیکی همیشه بدی نیز وجود داشته و این حقیقت داستان اساطیری جنگ میان ایزد باران و دیو خشکسالی است ، که برایتان می گوییم …

می گویند هنگامی که اهورامزدا جهان را آفرید ، به ایزد بارا تیشتر فرمان داد تا بر تمام عالم ببارد و زمین را پر از برکت گرداند.

بنابراین باران بارید ، زمین ها سیراب شدند و دشت ها خرم و سر سبز .
اما در این میان نیروی اهریمنی وجود داشت که از روی حسد ورزی به قدرت و بزرگی اهورامزدا ، فرمان داد تا بادهای گرم وزیدن بگیرند و همزمان از به آسمان رفتن آب های باران ساز جلوگیری کرد تا زمین خشک شود .
در این میان تیشتر به یاری اهورامزدا آمد و در قامت اسبی سپید ، روزها به جنگ با اپوش پرداخت .
در نهایت ایزد باران برنده ی این نبرد شد ، آسمان باز باریدن گرفت و آب ها بر زمین جاری گشتند .

افسانه ی سیزده به در

سیزده به در ایرانیان باستان و زرتشتیان

برای زرتشتیان ، سیزده به در از اهمیت ویژه ای برخوردار است ، آنان از بامداد روز تیر ، سفره ی هفت سین خود را جمع می کردند، سبزه ، آجیل و خوراکی های باقی مانده از دوازده روز جشن نوروزی را نیز ، با خود به طبیعت می برند .
آنان به دشت و صحرا می رفتند و در کنار رودخانه و جویبار به شادی و پایکوبی مشغول می شدند و در آخر نیز اهورامزدا و ایزد باران را یاد کرده و آرزوی سالی پر از بارش باران و برکت را به پیش آنان می برند .

هرچند که امروزه نیز زرتشتیان و دیگر ایرانیان همگی از بامداد تا شامگاه این روز را با تمام رسوم شیرین آن انجام می دهند و در دل خداوند را برای سلامتی و برکتی که در سال جدید به آنان بخشیده است ، شکرگزاری می کنند .

سیزده به در ایرانیان باستان و زرتشتیان

بررسی سیزده به در از نظر تاریخی

کوروش نیکنام در کتاب از نوروز تا نوروز خود آورده است که : سیزده به در آیینی است که قبل از ” آشوزرتشت ” و در حدود ۱۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در میان ایرانیان باستان رواج داشته و آنان در این روز به عبادت اهورامزدا و ایزد باران می پرداختند .
در کتیبه های سومری و بابلی حتی ، نشانه ها و مستنداتی درباره برگزاری جشنی در روز سیزدهم فروردین وجود داشته که اگر صحت آن را بپذیریم ، در این صورت قدمت آیین سیزده به در ، دست کم به چهار هزار سال می رسد .

هیمن طور گفته می شود که جمشید ، پادشاه اسطوره‌ای ایران ، سیزدهمین روز از نوروز را به دشت و صحرا می رفته و با انجام دادن این کار تا چندین سال ، آن را به صورت رسمی در میان ایرانیان درآورده است .‌
اما اگر بخواهیم از نظر کتب تاریخی قدمت این روز را بررسی کنیم ، در زمان که به عقب برویم به دوره ی صفوی می رسیم .
در کتاب از اسطوره تا تاریخ نوشته ی  بهار مهردا  اشاره کوتاه و مختصری به برگزاری جشن و پاکوبی در اماکن عمومی و طبیعت ، در این روز شده است.
در کتاب ” شرح زندگانی من ” اثر عبدالله مستوفی نیز شرح کاملی از این رسم در زمان قاجار به تحریر درآمده.
یاکوب ادوارد پولاک نویسنده ی کتاب ایران و ایرانیان هم ، در قسمتی از کتاب خود آورده است که :  ” سرانجام روز سیزدهم، یعنی آخرین روز عید فرا می رسد. مطابق با یک رسم کهن، گویا تمام خانه‌ها در چنین روزی معروض خطر ویرانی هستند. به همین دلیل همه از دروازهٔ شهر خارج می‌شوند و به باغ‌ها روی می‌آورند. “

بررسی " سیزده به در " از نظر تاریخی

سیزده به در ، قدم نو رسیده یا آیینی کهن ؟

می گویند هیچ سند تاریخی محکمی برای اثبات اینکه در نزد ایرانیان باستان چنین رسمی وجود داشته ، تا به امروز بدست نیامده است.

در واقع قدیمی ترین متون تاریخی که درباره این روز وجود دارد ، مربوط به دوره صفوی و قاجار است. از این رو عمر این آیین را بین دو تا سه سده تخمین زده اند .
در این میان اما عده ای از مورخان دلایلی را برای ثبت نشدن این آیین عنوان کرده اند از جمله اینکه : ” سیزده به در رسمی بوده است که بین عوام مردم رواج داشته و به همین دلیل تاریخ شناسان علاقه ای به ثبت کردن آن نشان نداده اند . و یا ممکن است که نحسی عدد سیزده باعث شده باشد تا کسی درباره آن دست به قلم نشود. “

 

اما آیا این دید صحیح است ؟
سیزده به در رسمی است که نیاکان ما آن را با باوری عمیق برگزار می کرده اند و امروزه نیز در سراسر ایران و در بین تمامی اقشار جامعه رواج دارد و جز جداناپذیر جشن های نوروزی است.
در نهایت اما عمر این آیین به سده برسد یا هزاره ها تفاوتی ندارد ، زیرا مردمان سرزمین ما ، هرساله آن را برگزار کرده و سنت هایش را با شادی انجام می دهند و همین باعث نزدیکی دل های آنان به یکدیگر و آشنایان شده است.

سیزده به در در طول تاریخ

شعری زیبا درباره ی سیزده به در

 

بیا به باغ و چو گـُل بر چمن خدایی کن
بنای شادی و عیش آنچنان که شایی کن

به روز سیزده فرودین به بُستان رو
گـِره به سبزه درافکن گـِره گشایی کن

مهــِل که دشمن ِ شادیت، شادمان گردد
به شادباش ِ بهاران هنرنمایی کن

به شیخ گو که بگرید به گور اجدادش
تو دوری ِ دل از این دلقک ریایی کن

بهار ، موسم ِ شادی ست شادمان می باش
کران ز دعوی اربابِ پارسایی کن

به نغمهء دف و تار و نی و کمانچه و چنگ
چو جان ِ حافظ و سعدی غزلسرایی کن

مُروّجان غم اند این دَدان مرگ اندیش
تو شادمانه دل آئینه ی رهایی کن

سیزده به در ، روز طبیعت

واژه ی سیزده به در

می گویند واژه سیزده به در ، یعنی به رد کردن نحسی سیزده .

اما اگر کمی دقیق تر آن را بررسی کنیم ، این واژه معنای دیگری دارد .
در لغت نامه دهخدا ، مخفف کلمه ی دره و دشت می شود  ” در و دشت ، بنابراین قسمت در در واژه ی سیزده به در را می تواند به معنای دشت دانست .
بدین گونه معنای سیزده به در می شود به سوی در و دشت روانه شدن .

واژه ی سیزده به در

سیزده ، مبارک یا بد قدم ؟

باوری وجود دارد مبنی بر اینکه سیزده نحس است و برای راندن این نحسی در سال جدید باید اولین روز سیزده را از خانه خارج شد و در طبیعت آن را گذراند .

از طرفی دیگر هم روایاتی وجود دارد درباره مبارک بودن روز سیزدهم نوزوز یا فروردین .
هرچند که روایت تاریخی برای اثبات این باورها وجود ندارد ، اما در طول تاریخ ، گویا مردم تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی و فرهنگی انتخابشان را مبنی بر نحس بودن عدد سیزده انجام داده اند .

 

چرا مبارک ؟

تا کنون هیچ دلیل منطقی برای نحس بودن این روز آورده نشده است و حتی در گذشته این روز را ، بسیار فرخنده می دانستند.
در کتاب آثارالباقیه نوشته ی ابوریحان بیرونی ، جدولی برای سعد و نحس بودن روزها آورده شده که در آن روز سیزدهم از ماه فروردین سعد می باشد .

عدد سیزده

چرا نحس ؟

همانطور که گفتیم دلایلی برای نحس بودن این روز بیان شده است ، هرچند که هیچ کدام ثبت تاریخی ندارند.

۱) در فرهنگ ایران باستان ، نام نحس بر هیچ روز و تاریخی گذاشته نشده بود تا اینکه اعراب به ایران حمله کردند و پس از آن ۷ روز در ماه نافرخنده نامیده شد و روز سیزدهم از ماه نیز یکی از آنان است .

۲) می گویند آرش کمانگیر بعد ار اینکه بوسیله ی یک تیر ، مرز میان ایران و توران را در تیر روز مشخص کرد، جان خود را از دست داد و مردم بر این باور بودند که نحسی این روز باعث اش بوده .

۳) بهرام فره وشی ، متخصص زبان و فرهنگ ایرانی ، معتقد است که ناخجستگی این روز ناشی از حوادثی مانند سیل ، زلزله و … است که در دوران اساطیری ایران و در این روز رخ داده .
به همین علت است که مردمان در سیزدهمین روز از آغاز سال نو ، برای در امان ماندن از بلایای طبیعی ، از زیر سقف بیرون آمده و به طبیعت پناه می بردند .

۴) در اسلام آمده است که سیزدهم تمام ماه های قمری نحس است و شاید نحس دانستن روز سیزدهم از نوروز نیز ، به این علت باشد.

 

دلایل دیگری نیز وجود دارد که در نتیجه ارتباط با دیگر کشور ها و فرهنگ وارد باور ایرانیان شده است از جمله :

۱) مسیحیان عدد سیزده را نحس می دانند زیرا در محفلی که از یاران حضرت مسیح تشکیل شده بود ، بعد از وارد شده دوازده نفر از آنان ، نفر سیزدهم که خیانتکار بود وارد شد و بدین ترتیب حضرت مسیح گرفتار و به صلیب کشیده شد.

۲) یونانیان نیز، به انجمنی از خدایان دوازده گانه ایمان داشتند که با ورود سیزدهمی به میان آنان ، یکی از خدایان به قتل رسید و انجمن از هم پاشید.

از این رو آنان نیز عدد سیزده را نحس می دانند.

عدد سیزده

 چهارده به در !

بله درست متوجه شده اید ، چهارده به در هم داریم .

در بعضی از نقاط کشورمان مانند خرم آباد ، روز چهاردهم را برای گشت و گذار در طبیعت انتخاب کرده اند.
در واقع آنان روز سیردهم فروردین را سیزده غریب می نامند ، یعنی روزی که افراد غیر محلی به طبیعت می روند و افراد محلی نیز چهاردم به دامان طبیعت می روند .

چهارده به در

سیزده ای که نحسی اش تنها دامان طبیعت را می گیرد !

از نحسی سیزده به در برایتان گفتیم اما تا به امروز ، نحسی این روز تنها دامان طبیعت را گرفته است .

هرساله جمعیتی میلیونی از هموطن ها ، به دامان طبیعت رفته و یا فضاهای سبز شهری و پارک ها را برای گذران این روز در طبیعت انتخاب می کنند .
نتیجه اش نیز می شود تخریب طبیعت، ریختن زباله و گاها آتش سوزی در جنگل ها .
نام این روز را روز طبیعت گذاشته اند اما از بامداد سیزدهمین روز از بهار ، درست زمانی که طبیعت سرشار از زندگی و رنگ است تخریب آن آغاز می شود و تا شامگاه کوهی از زباله ، شاخه های شکسته و رود و جوی ها آلوده به جا می ماند .
شاخه ی درختان و گاها تنه ی آنان برای تهیه آتش کباب شکسته می شود .
به شاخه ی آن هایی که خوش شانس ترند نیز تابی آویزان می کنند .
ماشین ها نیز برای یافتن مکانی مناسب برای گذران سیزده به در ، تا نزدیکی حریم رودخانه ها آمده و باعث آلودگی آن ها می شوند .
سبزه های سفره هفت سین در آب های راکد و بی حرکت افتاده می شود و ماهی های قرمز با نیتی خیر در آبی آلوده رها می شوند .
در نهایت و با کمی دقت متوجه میشوم که نام این روز هر چیزی می تواند باشد جز طبیعت!

بنابراین شاید ما ، آخرین روز از تعطیلات را به شادی پرداخته باشیم ، اما سیزده فروردین را برای طبیعت و چهارده فروردین را برای پاکبان های محترم شهرداری ، به روزی سخت تبدیل کرده ایم .

سیزده به در ، تخریب طبیعت
photo by Aboutaleb Nadri
سیزده به در ، تخریب طبیعت
photo by Fatemeh Behboudi
سیزده به در ، تخریب طبیعت
سیزده به در ، تخریب طبیعت
سیزده به در ، تخریب طبیعت
photo by Taher Hazrati

مهمان خوبی باشم

ما به عید دیدنی طبیعت می رویم اما فراموش کردیم چگونه مهمان خوبی باشیم .

فراموش کرده ایم که آهسته قدم برداریم، بدون اینکه آثاری جز رد پا در طبیعت به جای بگذاریم  و بنابراین فراموش هم می شویم . زیرا مطمئنا طبیعت بعد از ما باز هم ادامه می دهد و در واقع ما تنها فرصت زندگی سالم و زیبا داشتن را از خود و فرزندانمان دریغ کرده ایم.

 

بنابراین این بار قول می دهیم تا :
۱)‌ به جای بستن طناب به شاخه ی درختان جوان ، بازی دیگری را جز تاب بازی انجام دهیم .
۲) که جز رد پا در طبیعت به جا نگذاشته و زباله های خود و حتی #زباله های دیگر را جمع آوری کنیم .
۳) که برای یافتن مکان و منظره ای مناسب و یا لذت آفرود ، با خودرو به حریم رودخانه ها ، دریا و تالاب ها نزدیک نشویم و یا رد چرخ ماشین را بر تن تازه سبز شده ی زمین نگذاریم .
۴) قول می دهیم که جز از شاخه های خشک و کوچک ، برای برپایی آتش استفاده نکنیم و در مناطق جنگلی ، به جای برپایی آتش ، بریا جلوگیری از آتش سوزی ، از کپسول های سفری گازی استفاده کنیم .
۵)‌ قول می دهبم که لانه و کاشانه ی موجود زنده ای را بر هم نزنیم و مهمان خوبی برای طبیعت باشیم .

روز طبیعت مهمان خوبی باشم

و در آخر انیمیشنی دیدنی از سیزده به در

در حال بارگذاری ویدئو ...


سخن آخر

دوستان گرامی کارناوال ، برایتان از روز سیزدهم نوروز گفتیم ، از حدس ها ، گمان ها و حتی شواهد و مکتوبات تاریخی .
در نهایت موضوعی که مشخص است ، پسندیده ، محبوب بودن و هر ساله انجام شدن این آیین در میان ایرانیان است .
بنابراین اینبار که روز طبیعت می رسد، همگی کمی محتاط تر قدم برداریم ، کمی رعایت ادب مهمان طبیعت را بودن را کنیم و مراقب او باشیم .
خوشحال می شویم که نظراتتان را درباره این مطلب و یا رسوم مربوط به شهر خود را در این روز با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.
کارناوال برای شما و طبیعت ، سالی پر از برکت و سلامتی را آرزو می کند.

سیزده به در | عید دیدنی از طبیعت
150 150
کارناوال
150 70
4.34 30

 دیدگاه ها

  • tavakol
    ۲
    ۰

    Very nice

    • مینا جعفری
      ۰
      ۰

      ممنون از شما بزرگوار

  • پرنیان
    ۱
    ۰

    سلام
    ممنون از انتخاب این مطلب برای شناخت بهتر این سنت دیرینه 💗

    • مینا جعفری
      ۰
      ۰

      متشکر از نظردهی و وقتی که شما دوست عزیز برای مطالعه این مطلب صرف کردید 🙂

پاسخ دهید

موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

This is search results
در حال بارگذاری ...