جاذبه های گردشگری اصفهان | کلیساهای تاریخی

جاذبه های گردشگری اصفهان | کلیساهای تاریخی

اماکن و بناهای تاریخی ایراناصفهان
خلاصه مطلب

اطلاعات کلی

حضور هموطنان مسیحی در طول تاریخ در اصفهان سبب شده است تا کلیساهایی در گوشه و کنار شهربه ویژه در محله های مسیحی نشین همچون جلفا شکل بگیرند. کلیساها مکانی برای عبادت مسحیان به شمار می روند و نزد آنها از قداست خاصی برخوردار هستند. در این میان کلیساهای تاریخی علاوه بر ارزش مذهبی دارای ارزش تاریخی نیز هستند. امروز به سراغ کلیساهای تاریخی اصفهان می رویم و آنها را به شما معرفی می کنیم.

با کارناوال همراه باشید…

آنچه در ادامه خواهید دید

۱- کلیسای وانک

۲- مجموعه کلیساهای مریم و هاکوپ

۳- کلیسای بیت لحم

۴- کلیسای گئورک مقدس

۵- کلیسای کاتارینه

۶- کلیسای سرکیس مقدس

۷- کلیسای گریگور( لوساووریچ مقدس )

۸- کلیسای نرسس مقدس

۹- کلیسای میناس مقدس

۱۰- کلیسای نیکوغایوس مقدس

۱۱- کلیسای یوحنا

۱۲- کلیسای هوانس مگردیچ مقدس

۱۳- کلیسای کاتولیک ها

موقعیت جغرافیایی

ایران – اصفهان

مشاهده نقشه در سایز بزرگ

ایران درمیانه ی خود شهری دارد که نصف جهان لقب گرفته است. به هر گوشه اش که سر بزنیم پر است از بناهایی متفاوت که هر یک سهمی در تاریخ این شهر دارند و قصه ای را در قلب خود پنهان کرده اند. هر دوره ی تاریخی بنا بر ویژگی های خاص خود ردپایی از معماری خاص خود را در شهر به جا گذاشته است.

در این میان مذهب نیز نقشی را در شکل گیری بناهای این شهر، بازی کرده است و در هر محله بسته به اعتقادات ساکنانش سازه هایی زیبا دیده می شوند. اصفهان شهری است که مردمانی از مذاهب گوناگون در طول تاریخ در آن زندگی کرده اند و هر یک بناهایی را در شهر دارند. در محله هایی مساجد تاریخی حضور مسلملنان را نشان می دهند و در جاهایی اماکن مقدس اقلیت ها شکل گرفته اند.

هموطنان ارامنه در زمان شاه عباس صفوی برای جلوگیری از غارت و تاخت‌ و تاز ترکان عثمانی به پایتخت این سلسله یعنی اصفهان کوچانده شدند. این ارامنه پیشتر در جلفا سکونت داشتند و با ورود به اصفهان با اجازه از شاه صفوی کلیساهای بسیاری را بنا کردند. این کلیساها با الهام از معماری ایرانی ساخته شدند و نسبت به کلیساهای ارمنی تفاوت هایی در تزیینات بیرونی داشتند.

کلیساها مکانی برای عبادت مسحیان به شمار می روند و نزد آنها از قداست خاصی برخوردار هستند. در این میان کلیساهای تاریخی علاوه بر ارزش مذهبی دارای ارزش تاریخی نیز هستند. امروز به سراغ کلیساهای تاریخی اصفهان می رویم و آنها را به شما معرفی می کنیم اما قبل از آن بد نیست که سری هم به راهنمای سفر به اصفهان بزنید.

با کارناوال همراه باشید…

کلیساهای اصفهان

۱- کلیسای وانک

#کلیسای وانک از کلیساهای تاریخی ارمنیان اصفهان می باشد که زمان ساخت آن به زمان شاه عباس دوم باز می گردد. وانک در زبان ارمنی به معنای صومعه به کار می رود. این کلیسا در میان هموطنان ارامنه به آمنا پرکیچ به معنی  کلیسای نجات دهنده مقدس شهرت دارد و نام خود را ازکلیسای “سورپ آمنا پرکیچ وانک” جوغا در نخجوان گرفته است. 

کلیسای وانک ۸۷۳۱ متر مربع وسعت دارد که ۳۸۵۷ مترمربع آن را ساختمان اشغال کرده است و مابقی مربوط به فضای سبز و باغ وانک می باشد. در بالای در ورودی برج ناقوس در سه طبقه قرار دارد که در طبقه ی دوم آن ساعتی به وزن سیصد کیلوگرم  دیده می شود. این برج ناقوس و ساعت آن مربوط به سال ۱۹۳۱ میلادی و هدیه ای از سوی شخصی به نام ماردیروس هوردانانیان می باشد.

برخی ویژگی های وانک سبب تمایز آن از سایر کلیساهای کهن ارمنی شده است:

* بر خلاف سایر کلیساها که سنگ از مصالح اصلی آنهاست کلیسای وانک را با خشت خام بنا کرده اند.

* گنبد کلیساها عمدتا مخروطی شکل هستند ولی گنبد کلیسای وانک شبیه گنبد مساجد ایرانی عصر صفوی طراحی و ساخته شده است.

* کاربرد طلاکاری و تذهیب در این کلیسا بسیار متفاوت تر از کلیساهای دیگر می باشد.

تمامی دیوارها و زوایای درونی کلیسابا نقاشی هایی با مضمون انجیل مقدس و تصاویری از بدو تولد تا عروج عیسی مسیح، روز رستاخیز و بهشت و دوزخ مزین هستند. این آثار توسط استادان ارمنی به نام های خلیفه هوانس مرکوز، کشیش استپانوس و استاد میناس و با هزینه ی شخصی خواجه آودیک استپانوس خلق شده اند.

کلیسای وانک از تاریخ ۱۵ دی ماه سال ۱۳۰ با شماره ی ۸۵ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.

هزینه ورودی: نفری ۳٫۰۰۰ تومان

آدرس: جلفا، چهارراه حکیم نظامی، خیابان نظر میانی، خیابان کلیسا

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۲- مجموعه کلیساهای مریم و هاکوپ

مجموعه کلیسای مریم و هاکوپ مقدس دو کلیسای تاریخی اصفهان هستند که ساخت آنها به دوره ی صفوی باز می گردد. کلیسای هاکوپ که به نام کلیسای یعقوب مقدس نیز شهرت دارد، قدیمی ترین کلیسای شهر اصفهان و در سال ۱۶۰۷ میلادی می باشد. در ابتدا این کلیسا به صورت یک صلیب ساخته شد اما با تخریب بازوی جنوبی آن در سال ۱۸۴۳ میلادی به شکل مستطیلی با ابعاد ۲٫۱۲ در ۹٫۳ در آمد. مصالح به کار رفته در ساختمان خشت و آجر است و دیوارهای داخلی با گچ و دیوارهای خارجی با کاهگل پوشانده شده اند.

در سال ۱۶۱۳ میلادی در اطراف این کلیسا، کلیسای دیگری ساختند و نامش را  کلیسای مریم مقدس نهادند. کلیسای مریم مقدس دومین کلیسای قدیمی شهر اصفهان محسوب می گردد و در سال ۱۶۱۳ میلادی توسط تاجری به نام آوِدیک باباکیان بنا گردیده است.

کلیسا به صورت مستطیل و از نوع تالارهای گنبددار در معماری ارمنی می باشد و از خشت و آجر در ساخت آن استفاده کرده اند. در دیوارهای داخلی نقاشی هایی با موضوعاتی از کتاب مقدس و بر سطح خارجی قوس های بیرونی، کاشی‌های لعابدار به رنگهای مختلف دیده می شود.

امروزه کلیسای هاکوپ در داخل حیاط کلیسای مریم مقدس و در ضلع شمالی آن قرار دارد و مجموعه ای را تشکیل می دهند که در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ی ۷۶۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: محله جلفا، خیابان نظر شرقی، میدان بزرگ ، مجاور خیابان توحید

تصاویری از کلیسای مریم مقدس

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

تصاویری از کلیسای هاکوپ مقدس

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۳- کلیسای بیت لحم

کلیسای بیت لحم یکی از کلیساهای بزرگ اصفهان به شمار می رود که در شمال کلیسای هاکوپ و کلیسای مریم مقدس قرار دارد و با نام کلیسای بدخِهم یا بتقِحِم یا بتلهم مقدس نیز شناخته می شود. این کلیسا در زمان حکومت صفویه و توسط بازرگان معروف آن دوران به نام خواجه پطرس ولیجانیان بنا گردید. آرامگاه وی و چند تن از اعضای خانواده اش در حیاط کلیسا قرار دارد و به احترام وی یکی از خیابان های محله جلفای اصفهان هم به نام خواجه پطرس نام‌گذاری شده است.

بیت لحم بزرگترین گنبد در میان کلیساهای جلفای اصفهان دارا می باشد و از خشت و آجر ساخته شده است. نام این کلیسا از تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ی ۷۶۴۳  در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.

آدرس: خیابان نظرِ شرقی، میدان بزرگ جلفا

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۴- کلیسای گئورک مقدس

کلیسای گئورگ مقدس از کلیساهای تاریخی اصفهان است که به علت وجود سنگ های مقدس در آن از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. این سنگ ها به فرمان شاه عباص صفوی به این مکان انتقال پیدا کردند.

بر اساس سنگ نوشته های نصب شده در جلوی محراب کلیسا، ساخت آن به دست بازرگان معروف جلفا، خواجه نظر و در سال ۱۶۱۱ میلادی صورت گرفته است. در آن زمان پادشاه صفوی در تلاش بود تا سکونت مسیحیان در اصفهان را حفظ کند. وی با شناخت از اعتقادات مذهبی آنها دستور تخریب کلیسای اچمیادزین مقدس و انتقال سنگ های آن به اصفهان را صادر کرد. اما از آنجا که این کار ممکن نبود تنها پانزده قطعه سنگ از محراب و نقاط مختلف آن کلیسا به محل کلیسای گئورک آورده شد.

سه قطعه از این سنگ‌ها با حجاری صلیب در جلوی محراب و بقیه ی آنها در صحن شمالی کلیسای گئورگ مقدس قرار گرفتند و به دلیل تقدس سنگ‌ها برای ارمنیان کلیسای گئورگ مقدس به صورت زیارتگاهی برای ارمنیان درآمد.

آدرس: محله جلفا، خیابان حکیم نظامی

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۵- کلیسای کاتارینه

کلیسای کاتارینه در سال ۱۶۲۳ میلادی همزمان با سلطنت صفویان به عنوان یک صومعه برای خواهران راهبه ساخته شد و با نام دیر کاترین مقدس شهرت یافت. این بنا توسط خواجه یغیازار لازاریان از بازرگانان ثروتمند جلفا  ساخته شده و شامل کتابخانه، کلاسهای درس، حجره هایی برای سکونت راهبه ها، سالن نهارخوری و آشپزخانه بوده است.

تصویر نخستین راهبه های این دیر به نامهای رویسانا، تاگوهی و هریپسیمه که همزمان با کوچ ارامنه در زمان شاه عباس به اصفهان آمدند بر دیوار داخل کلیسا مشاهده می شود. این دیر در سال ۱۷۰۲ میلادی دارای ۳۳ راهبه بوده که در طول چهار قرن فعالیت  این عدد به حدود ۲۰۰ رسیده است. در سال ۱۳۳۳ با فوت آخرین راهبه ی دیر مادر الیزابت اسرائیلیان، این بنا تبدیل به کلیسایی برای مسیحیان شد. بعدها با کوشش خلیفه باگرات وارتازاریان به جای حجره های راهبه ها ساختمان جدیدی به عنوان پرورشگاه برای کودکان و نوجوانان بی سرپرست بنا شد.  در زمان تعریض خیابان مجاور آن در سال ۱۳۴۹ شمسی بخش بزرگی از حیاط بنا تخریب گردید. این اثر تاریخی در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی  ۹۰۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: محله جلفا، محله چهارسو، خیابان خاقانی، کوچه رامین 

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۶- کلیسای سرکیس مقدس

کلیسای سرکیس مقدس بنایی مربوط به دوران صفوی و سال ۱۶۵۹ میلادی است. این کلیسا در ابتدا آمِناپرکیچ مقدس نام داشت اما با ویرانی کلیسای سرکیس مقدس در ۱۸۵۰ میلادی و انتقال وسایل آن به این کلیسا نامش عوض شد. مصالح به کار رفته در ساخت بنا خشت و آجر است و دیوارهای خارجی دارای قاب بندیهایی با نمای آجری می باشند. دیوار های داخلی دارای نقاشی های زیبایی بودند اما با گذر زمان و در نتیجه ی آسیب هایی که به کلیسا وارد آمد از بین رفتند.

این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ی ثبت ۷۶۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: محله جلفا، محله ایروان، خیابان خاقانی، کوچه نماز خانه ایروان

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۷- کلیسای گریگور( لوساووریچ مقدس )

کلیسای گریگور که با نام لوساووریچ مقدس نیز شهرت دارد بنایی مربوط به دوره صفوی و ساخته شده از خشت و آجر درسال ۱۶۳۳ میلادی است. بنای کلیسا مستطیلی به ابعاد ۱۷ در ۵٫۷ متر را شامل می شود که دیوارهای داخلی آنها مزین به نقاشی هایی می باشند. این نقاشی ها در گذشته تمامی سطح دیوار را می پوشاندند اما امروزه از بین رفته و تنها بخش هایی از آنها باقی مانده است.
در کنار کلیسا نمازخانه‌ای کوچک قرار دارد که ساخت آن به سال ۱۷۱۴ میلادی باز می گردد. نام این اثر از تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ی ۷۶۴۸ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.

آدرس: محله جلفا، خیابان خاقانی، کوچه میدان کوچک

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۸- کلیسای نرسس مقدس

کلیسای نرسس مقدس که با عنوان کلیسای سورپ نرسس نیز شهرت دارد در دوره ی صفوی و سده ی ۱۷ میلادی توسط آوتیک دیلانیان ساخته شده است. بر اساس کتیبه های موجود در کلیسا تاریخ دقیق ساخت بنا به سال ۱۶۶۱ تا ۱۶۶۶ باز می گردد. این کلیسا در طی قرنها مرمت و بازسازی گردیده و به شکل امروزی خود درآمده است. نام این کلیسا در ابتدا به نام سازنده ی آن گذاشته شد اما با اهدای اشیای منسوب به نرسس مقدس نام کلیسا تغییر یافت.

دیواره های داخلی این کلیسا برخلاف سایر کلیساها فاقد نقاشی است و فضاهای داخلی بسیار ساده و بی پیرایه اند. به دلیل همین فقدان تزیینات کلیسای سورپ نورسس در مقایسه با کلیساهای جلفا بسیار ساده و محقر به نظر می رسد. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی ثبت ۹۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: جلفا، محله سنگتراش‌ها، کوچه سنگتراش‌ها

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۹- کلیسای میناس مقدس

کلیسای میناس مقدس در سال ۱۶۵۵ تا ۱۶۵۹ میلادی توسط ارمنی هایی که به دستور شاه عباس دوم از محله شمس‌آباد ( اصفهان ) به این محله آورده شدند بنا گردید.در ابتدا به یاد کلیسایی که در محله قبلی آنها بود، نام این کلیسا را نیز مریم مقدس نهادند اما این نام بعدها به میناس مقدس تغییر یافت. در ساخت کلیسا از آجر و خشت استفاده شده و بر روی دیوارهای خارجی آن قاب بندیهایی زیبا با نمای آجری نمایان است. دیوارهای داخلی تنها با گچ پوشانده شده انددر قسمت هایی همچون گنبد و محراب نقاشی هایی دیده می شود.

در قسمت جنوبی کلیسا ساختمانی مربوط به سال ۱۷۱۳ میلادی به عنوان یک نمازخانه ی کوچک قرار دارد که نامش مریم مقدس است. نام این اثر از تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی ۹۰۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به چشم می خورد.

آدرس: محله جلفا، محله تبریزی ها، کوچه تبریزی ها

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۱۰- کلیسای نیکوغایوس مقدس

کلیسای نیکوغایوس مقدس بنایی مربوط به دوره صفوی می باشد که در سال ۱۶۳۰ میلادی ساخته شده است. خشت و آجر مصالح به کار رفته در آن را تشکیل می دهند و دیوارهای داخلی بنا پوشیده شده از گچ و دارای خطوط هندسی در برخی قسمت ها می باشد. فضای داخلی کلیسا پلانی مستطیلی دارد و توسط ستون هایی به سه بخش مرتبط با یکدیگر تقسیم شده است. در بخش غربی و بر روی سقف، ناقوس خانه و در بخش شرقی نیز محراب با دو اتاقک چهارگوش در دو سوی آن قرار دارد.

در شمال شرقی بنا، نمازخانه استپانوس مقدس مربوط به سال ۱۷۷۴ میلادی قرار دارد و مدفن خواجه میناس که به دستور نادرشاه کشته شد نیز در حیاط دیده می شود. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی ۹۰۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: محله جلفا، محله قاراکل، کوچه خواجه عابد

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۱۱- کلیسای یوحنا

یوحنا نام کلیسایی در محله ی جلفای اصفهان است که مربوط به دوره ی صفوی می باشد و تاریخ ساخت آن به سال ۱۶۲۱ میلادی باز می گردد. دیوارهای داخلی این بنا با گچ پوشانده شده اند و در قسمت محراب نقاشی هایی دیده می شود. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی ۹۰۷۷ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.

آدرس: جلفا، خیابان خاقانی، کوچه چهارسو

کلیساهای اصفهان
photo by Zahra Mohebi

۱۲- کلیسای هوانس مگردیچ مقدس

کلیسای هوانس مگردیج مقدس بنایی متعلق به سال ۱۶۲۱ میلادی می باشد که در جهت شرقی – غربی ساخته شده است. مصالح به کار رفته در ساختمان بنا خشت و آجر می باشد و دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده اند. در قسمت شرقی، محراب کلیسا با اتاقک هایی در دو سوی آن مشاهده می شود. قسمت زیر گنبد و محراب کلیسا مزین نقاشی هایی با موضوعاتی از کتاب مقدس هستند اما دیوارهای خارجی به شکلی ساده با کاهگل پوشانده شده اند. در کنار ضلع شمالی کلیسا نمازخانه ی کوچکی مربوط به سال ۱۷۷۴ قرار دارد.

آدرس: محله چهارسو

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

۱۳- کلیسای کاتولیک ها

 کلیسای کاتولیک ها که با نام روزاریای مقدس نیز شناخته می شود بنایی ساخته شده در ۱۷۰۵ همزمان با سلطنت صفوی ها در ایران است. بنای اولیه ی کلیسایی به نام مریم مقدس در سال ۱۶۸۱ میلادی به دست اسقف ارمنیان کاتولیک، قوگاس آبارانی، ساخته شده بود اما با بنا شدن کلیسای اصلی، نامش به دومینیگوس مقدس یا روزاریای مقدس تغییر یافت.

این کلیسا تا زمان ساخت  کلیسای گریگور مقدس در تهران به عنوان کلیسای جامع ارمنیان کاتولیک ایران به شمار می رفت. نقاشی هایی با مضامین مذهبی و تصاویری از دومنیگوس و فرانچیگوس مقدس بر دیوارهای داخلی بنا دیده می شود. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ی۹۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

آدرس: محله سنگ تراشان

متاسفانه به دلیل عدم وجود عکسی از این کلیسا، تصویری از کلیسای وانک را در این قسمت مشاهده می کنید.

کلیساهای اصفهان

۱۴- کلیسای استپانُس مقدس

کلیسای استپانس مقدس در سال ۱۶۱۴ میلادی ساخته شده و با ابعاد ۱۷ در ۳۴متر عنوان بزرگ­ترین کلیسای اصفهان را به خود اختصاص داده است. در قسمت شرقی بنا محراب کلیسا  با دو اتاقک چهار گوش در دو سمت آن و یک گنبد قوسی شکل کوچک قرار دارد. خشت و آجر مصالح به کار رفته در ساخت آن هستند و دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده ­اند. با وجود نقاشی های بسیار کم بر روی دیوار، چلیپاسنگ­ هایی در دیوارهای داخلی و خارجی کلیسا به چشم می خورد. در حیاط جنوبی کلیسا نمازخانه ی کوچکی به نام مریم مقدس وجود دارد.

آدرس: محله ­ی هاکوپجان، جنوب خیابان خواجه نظر غربی

کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان
کلیساهای اصفهان

سخن آخر

از سفر به کلیساهای تاریخی اصفهان لذت بردید؟

تا به حال به اصفهان سفر کرده اید؟

کدیم یک از این کلیساها را از نزدیک دیده اید؟

بی صبرانه منتظر نظرات، پیشنهادات و تجربیات شما هستیم.

 دیدگاه ها

تا کنون دیدگاهی برای این نوشته منتشر نشده است.

    پاسخ دهید

    موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

    This is search results
    در حال بارگذاری ...