۲۹ اردیبهشت، روز جهانی موزه | نگاهی به تاریخچه موزه

۲۹ اردیبهشت، روز جهانی موزه | نگاهی به تاریخچه موزه

رویدادها و مناسبت های ملی و جهانی

۲۹ اردیبهشت گاه برابر با روزجهانی موزه 

بنابر تعریف #یونسکو که موزه ها را موسسه ای همیشگی برای نمایش و آموزش و نگهداری  شواهد به جای مانده از انسان و اقلام فرهنگی و هنری هر ملتی می داند ، میتوان دانست که بدون هیچ چشم داشتی همگان آزادانه می توانند ازاین مکان های ارزشمند و مفید بهره برند.

با گذشت زمان و ارتقا سطح سواد و فرهنگ جوامع موزه ها افزایش یافته و ارتباطات و تبادلات میان آن ها نیز روز به روز گسترش یافت به همین منظور  ایکوم (کمیته‌ی بین‌المللی موزه‌ها) روز 18 می هرسال را روز جهانی موزه نامگذاری کرد .

کارناوال نیز گامی در جهت بزرگداشت این روز برداشته و به  معرفی موزه و نقش آن در جامعه و نیز معرفی تعدادی از موزه های معروف ایران و جهان می پردازد .

29 اردیبهشت روز جهانی موزه

روز جهای موزه

“موزه‌ها، قلب ملت‌ها و مؤسساتی است که به جامعه خدمت می کنند و در توسعه آن نقش دارند”

ICOM

موزه ها، محلی برای حفظ و حراست از میراث #فرهنگی سرزمین های مختلف هستند که در این راه آموزش همگانی برای بالابردن سطح فرهنگ نگهداری از آثار #باستانی، امری مهم و کارآمد است.

با افزایش موزه ها در سراسر دنیا، تبادلات و همکاری های فرهنگی، علمی، صنعتی میان آن ها نیز گسترش یافته، به همین منظور باید اقدامات بین المللی و تدوین برنامه هایی موثر در جهت تحقق به اهداف فرهنگی صورت گیرد. برهمین اساس، در قطعنامه‌ی شماره‌ی ۵ دوازدهمین مجمع عمومی کمیته‌ی بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم- که در ۲۸م می ۱۹۷۷م. میلادی در مسکو ) روز ۱۸ می برابر با   29 اردیبهشت روز جهانی موزه‌ها نام گرفت و از آن تاریخ به بعد، همه کشوهای عضو ایکوم اقدام به برگزاری مراسم می کنند.

روز جهانی موزه

موزه | Musem | musée

در زبان #فرانسه کلمه musée به معنای مکانی برای نمایش آثار باستانی و صنعتی و اشیای ارزشمند و قیمتی است که در واقع این کلمه از لغتی یونانی اخذ شده که نام تپه ای در آتن است که محل عبادتگاه الهه موزه بوده است. کلمه #موزه در زبان های دیگر نیز با همین نام رواج یافت.

 موزه ها مکانی برای آموزش و سرگرمی مردم هستند که در آن ها اشیا باستانی و فرهنگی، صنعتی و… جمع آوری و نگهداری می شوند.

شورای بین المللی موزه ICOM، هدف از برپایی موزه ها را این چنین تعریف می کند:

“گردآوری ، نگهداری ، مطالعه بررسی کردن و نیز به نمایش گذاشتن  فرهنگی یا طبیعی به منظور آموزش ، پژوهش و ارزش دادن به این مجموعه ها و لذت بردن از آنها است”.

 موزه ها براساس آثارشان به چند دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:

۱- موزه های هنری   2- موزه های تاریخی   3- موزه های تخصصی   4- موزه های علمی    5- موزه های فنی وصنعتی

اشیای مصری موزه برلین

پیشینه موزه در جهان

اولین موزه در شهر اسکندریه  در قسمتی از #کاخ سلطنتی در اواخر قرن سوم پیش از میلاد تاسیس شد. موزه ها و گالری های به حمایت سلاطین و بزرگان از اواخر قرن هجدهم در شهرهای بزرگ اروپایی شکل گرفتند و از آن پس کشورها به تبادل و همکاری در این زمینه و احداث موزه پرداختند.

اواخر قرن هجدهم در فرانسه موزه ها جنبه عمومی و ملی پیدا می کنند و #موزه لوور برای استفاده عموم افتتاح شد. 

موزه لوور فرانسه
موزه لوور فرانسه

پیشینه موزه در ایران

جمع آوری و نگهداری اشیا در #ایران در ابتدا بیشتر به صورت خصوصی بوده است.

 موزه به شکل امروزی در زمان #قاجار شکل می گیرد که بخشی از #کاخ گلستان را تبدیل به محلی برای نگهداری ابزار و اشیای قیمتی و سلطنتی اختصاص می دهند.

 اما طرح و برنامه ریزی برای احداث موزه آثار عتیقه در سال ۱۲۹۹ صورت گرفت که “آندره گدار” معمار و مهندس فرانسوی با عنوان مدیریت موزه و کتابخانه ملی شروع به ساخت آن کرد. ساختمان فعلی موزه ایران باستان در سال ۱۳۱۵هجری شمسی به اتمام رسید .

این هنگام رضاخان دستور ایجاد موزه هنرهای ملی را در حوض خانه باغ نگارستان صادر کرد و در کنار آن کارگاه های بومی برای ساخت آثار بنا شد.

موزه تخت جمشید نیز در سال ۱۳۱۰ با کشف آثار باستانی این منطقه احداث شد و بعد از آن موزه پارس #شیراز در سال ۱۳۱۵ در عمارت کلاه فرنگی شیراز برپا شد.

در دهه سی به بعد نیز موزه قزوین در کلاه فرنگی شاه طهماسب، موزه چهل ستون #اصفهان، موزه جواهرات سلطنتی ایران، موزه تبریز و گرگان، موزه شوش، موزه ارومیه، موزه رشت، موزه حمام گنج علیخان کرمان، موزه خانه صبا در منزل مسکونی استاد صبا و … احداث گردیدند.

و در نهایت سال ۱۳۵۵ اوج احداث بناهای موزه ای در ایران بوده است که موزه هنرهای معاصر، موزه فرش، فرهنگسرای نیاوران از آن جمله می باشند.

موزه ایران باستان
موزه تخت جمشید
موزه ارگ کریمخانی
موزه پارس شیراز

معرفی تعدادی از موزه های ایران

۱) موزه ایران باستان

موزه ایران باستان در خیابان سی تیر تهران با معماری خاص و اصیل خود اولین موزه ایران به شمار می آید که ساخت آن از سال ۱۳۱۳ شروع و در سال ۱۳۱۶ به اتمام رسید.

در این موزه آثار دوره پیش از تاریخ، شامل دوران پارینه سنگی قدیم تا اواخر هزارۀ چهارم پیش از میلاد مسیح و آثار دوره تاریخی در طبقه فوقانی موزه و آثار دوره اسلامی در ساختمانی سه طبقه به نمایش گذاشته شده که جلوه ای از تاریخ و فرهنگ و هنر ایران زمین است.

موزه ایران باستان
موزه ایران باستان
موزه ایران باستان

۲) موزه آستان قدس رضوی

یکی از بزرگترین مجموعه موزه های ایران است که تمامی آثار و ابنیه ساخته شده و یا وقف شده آستان مقدس امام رضا(ع) می باشد و ابتدا ساختمان  موزه آستان قدس رضوی  در سال ۱۳۲۴ در مجاورت مقبره ی شیخ‌ بهایی قرار داشت؛ موزه های مختلف این مجموعه عبارتند از :

موزه قرآن و نفایس، موزه تخصصی فرش، موزه مردم شناسی، موزه استاد فرشچیان، موزه تاریخ حرم رضوی، موزه هدایای مقام معظم رهبری، گنجینه تمبر و اقلام پستی، گنجینه اسکناس، گنجینه سکه، گنجینه هنرهای تجسمی، گنجینه آبزیان، گنجینه نجوم، گنجینه مدال ها، گنجینه سلاح و …

موزه فرش آستان رضوی
موزه مردم شناسی  آستان رضوی
موزه آستان رضوی

۳) موزه پارس شیراز

موزه پارس در باغ نظر شیراز که به کلاه فرنگی مشهور است در زمان کریم خان زند برای ملاقات های تشریفاتی و رسمی کریم خان ساخته شد و در سال ۱۳۱۵ به موزه تبدیل شد.

در این موزه آثار ارزشمند مربوط به دوره پیش از تاریخ، تاریخی و دوره اسلامی نگهداری و به نمایش گذاشته شده است.

 این موزه که به کلاه فرنگی موسوم است، در زمان کریم خان ساخته شده و محل ملاقات های رسمی او بوده است. در این موزه اشیاء باستانی فراوانی مربوط به ادوار پیش از تاریخ، دوران هخامنشی، ساسانی و همچنین دوره های پس از اسلام به نمایش گذاشته شده است. کتیبه ها و لچک های این بنای زیبای هشت ضلعی را کاشی کاری های بدیع، زینت بخشیده است .

موزه پارس شیراز
موزه پارس شیراز

۴)موزه تاریخ طبیعی همدان

این موزه مجموعه‌ای کم‌نظیر از گونه های حیوانی ، گیاهی و طبیعی اقلیم ایران و اقصی نقاط جهان در دانشگاه کشاورزی بوعلی سینا همدان می باشد. موزه ای با مساحت تقریبی ۲۰۰۰ متر مربع که دارای تالارهای مختلف آبزیان، صدف ها و مرجان ها، پستانداران و پرندگان ، خزندگان ، زمین شناسی و چند فضای مناسب برای سخنرانی  و کتابخانه می باشد.

موزه تاریخ طبیعی همدان
موزه تاریخ طبیعی همدان
موزه تاریخ طبیعی همدان

۵) موزه آبادان

یکی از موزه های قدیمی ایران موزه آبادان می باشد که در سال ۱۳۳۸ توسط علی هانیبال در زمینی به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع بنا شد . این موزه دارای گنجینه ارزشمندی از آثار باستان شناسی ، مردم شناسی و هنرهای ملی، آثاری از دوره ما قبل تاریخ و تاریخی ،  آثاری ‌از دوره‌ اسلامی تا دوره قاجاریه و نیز آثاری از هنرمندان کارگاه‌های هنرهای سنتی است.

موزه آبادان
موزه آبادان

۷) موزه چهل ستون اصفهان

در سال ۱۳۲۷ این مکان تاریخی تبدیل به موزه شد و طی سال های قبل انقلاب اسلامی اموال موزه برای تعمیرات جمع آوری و نگهداری شد تا اینکه بعد از انقلاب در سال ۱۳۶۷ کاخ چهلستون دوباره تبدیل به موزه گردید . این موزه نمایش دهنده آثار نسخ خطی ، نگارگری و ظروف کاربردی و تزئینی متعلق به دوران اسلامی به ویژه دوره صفویه می باشد.

موزه چهل ستون اصفهان
موزه چهل ستون اصفهان

نمونه هایی از موزه های خارجی

۱) موزه لوور فرانسه | Musée du Louvre

یکی از موزه های معروف و بزرگ دنیا ، موزه لوور فرانسه است. مجموعه ای غنی شامل بیش از ۳۵ هزار اشیاء گرانبهای باستانی و تاریخی از نقاط مختلف دنیا در این موزه نگهداری می شود . لوور در ابتدا یکی از کاخ های سلطنتی بوده که در قرن هجدهم به موزه تبدیل شد. آثار معروفی چون تابلو های مونالیزا و بانوی صخره های لئونارد داوینچی ، سالن غنی ایران باستان و… در لوور به معرض نمایش گذاشته شده است. 

موزه لوور فرانسه
موزه لوور فرانسه

۲) موزه متروپولیتن نیویورک | The Metropolitan Museum

موزه متروپولیتن نیویورک یکی از بزرگ ترین و مشهورترین موزه های دنیا است که در سال ۱۸۷۲  میلادی در مجاورت سنترال #پارک افتتاح شد. این موزه مشهور و غنی سالانه حدود چهار میلیون نفر بازدیدکننده دارد.

این موزه مجموعه ای کم نظیر از آثار و تاریخ ایران باستان و اسلام را در خود جای داده است .

موزه متروپولیتن نیویورک
موزه متروپولیتن نیویورک

۳) موزه آرمیتاژ|Hermitage Museum

آرمیتاژ یکی از قدیمی ترین گالری های هنری و موزه های تاریخ و فرهنگ بشری در دنیاست که در سن پترزبورگ روسیه واقع شده است. بنای اصلی این موزه در گذشته محل سکونت رسمی تزارهای روسیه بوده ؛ در سال های اخیر آرمیتاژ بسیار گسترده شده و در آمستردام ، لندن و لاس وگاس شعبه هایی بین المللی آرمیتاژ را بنا نهاده است.

قسمتی از موزه آثار هنرمندان شهیری چون ون گوک، گوگن، سزان، رودن، پیکاسو، داوینچی،روبنس، ون دایک، رامبراند، میکل آنژ و…   به نمایش گذاشته شده است.

 

موزه آرمیتاژ روسیه
موزه آرمیتاژ روسیه

۴) موزه  بریتانیا | British Museum

موزه بریتانیا از عظیم ترین موزه های دنیا با مجموعه ای غنی از آثار مصر و سودان باستان ، ایران باستان، یونان باستان و… می باشد . این موزه در قرن هجدهم با مجموعه اهدایی شامل دست نوشته‌ها ، کتاب‌های قدیمی و آثار باستانی گردآوری شد . 

نکته جالب توجه آن است که گنجینه غنی و مهم بریتانیا ار بازدید کنندگان وجهی دریافت نمی کند و بازدید از موزه رایگان می باشد.

موزه بریتانیا انگلیس
موزه بریتانیا انگلیس

سخن کارناوال

در روز جهانی موزه ، کشورهای عضو ایکو ، برنامه های ویژه این روز را دارند. در ایران میراث فرهنگی ، بازدید از موزه ها را برای عموم  رایگان اعلام کرده و منتظر حضور گرم همه هموطنان در موزه های مختلف ایران است . شما هم به موزه های شهر خود بروید و  تجربیات موزه گردیتان را با ما در میان بگذارید.

۲۹ اردیبهشت، روز جهانی موزه | نگاهی به تاریخچه موزه
4.49 9

 دیدگاه ها

تا کنون دیدگاهی برای این نوشته منتشر نشده است.

    پاسخ دهید

    موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

    This is search results
    در حال بارگذاری ...