باغ دلگشا شیراز | یادگاری از دوره ساسانی

باغ دلگشا شیراز | یادگاری از دوره ساسانی

اماکن و بناهای تاریخی ایرانشیراز
خلاصه مطلب

اطلاعات کلی

باغ دلگشا یکی از باغ های تاریخی شیراز در بخش شمال شرقی این شهر است که از ترکیب باغ ارم و جهانما در زمینی مستطیل شکل ساخته شده است. این باغ یک محور اصلی دارد که مسیر را مشخص می کند.

در میانه ی باغ کلاه فرنگی سه طبقه ساخته شده که یادآور کاخ های ساسانی در بیشاپور است. این بنا، اولین کلاه فرنگی ثبت شده در ایران است.

آنچه در ادامه خواهید دید

در ادامه با باغ دلگشا بیشتر آشنا خواهیم شد:

۱) چرا باغ دلگشا  ۲) نگاهی به باغ دلگشا شیراز  ۳) عمارتی در میان باغ  ۴) موزه باغ دلگشا   ۵) تاریخچه باغ دلگشا     ۶)دسترسی و بازدید از باغ دلگشا ۷) ساعت بازدید و بهای بلیط    ۸) موقعیت باغ دلگشا روی نقشه   ۹) بازدیدی مجازی از باغ دلگشا شیراز  ۱۰) دغدغه های کارناوال

نام شیراز که می آید، معجونی از عشق، فرهنگ و ادب و… در ذهن تداعی می شود؛ شهری پر از باغ های باصفا و قدیمی..

 به آرامگاه سعدی که آمدی، پس از دیدار حکیم سخن، لحظه ای درنگ کن تا کمی آن طرف تر به باغی سرسبز و زیبا قدم گذاری و سرمست شوی از عطر بهار نارنج…

باغ مصفای دلگشا، یکی از باغ های تاریخی شیراز است که نام دلگشا را به حق بر آن نهادند. دلت از هرجا و هرکس گرفته باشد به محض ورود، فراموش خواهی کرد همه را، و روحت آرام می گیرد.

 کارناوال قصد بازدید از این باغ و عمارت آن را دارد. پس تو نیز همراه ما شو تا به شیراز برویم و در یکی از باغ های ایرانی مشهور با تاریخی پر فراز و نشیب قدم زنیم و از کنار جوی آب و درختان سر به فلک کشیده بگذریم و گاهی برروی نیمکتی نشسته و تامل کنیم.

اینجا باغ دلگشاست، باغی با اولین کلاه فرنگی به ثبت رسیده.

پس درنگ نکنید و با کارناوال همراه شوید..

باغ دلگشا شیراز

چرا باغ دلگشا ؟


– قدم زدن در باغی تاریخی و مصفا با درختان بهارنارنج

–  بازدید از اولین کلاه فرنگی به ثبت رسیده

– بازدید از موزه رادیوها و آثار تاریخی

باغ دلگشا
photo by Amin Alshams
باغ دلگشا
باغ دلگشا
photo by Ali Zamani

نگاهی به باغ دلگشا شیراز

یکی از باغ های دیدنی و تاریخی شیراز، باغ دلگشاست که درختان مرکبات و فواره های زیبایش باعث شهرت آن شده است.

باغ دلگشا، باغی با مساحت حدود ۶ هکتار است که در واقع ترکیبی از باغ ارم و جهانما می باشد. باغ در زمینی مستطیل شکل به ابعاد۱۶۰×360 متر و مسطح با شیب خیلی کم بنا شده و دارای یک محور طولی  حرکتی اصلی  در میانه ی باغ است که با ورودی و خیابان های عریض اطرفش و درختان بلند و آب نماها و کوشکی در میان باغ، فضای باغ دلگشا را می سازند. محور اصلی باغ به وسیله یک محور فرعی عمود بر آن به چهار قسمت مستطیل شکل تقسیم می شود و کوشک یا کلاه فرنگی در مرکز این تقاطع ساخته شده است.

ورودی های اصلی باغ در امتداد محور اصلی قرار دارند؛، اما در حال حاضر ورودی های دیگری در امتداد محور فرعی به آن اضافه شده است.

باغچه ای کوچک معروف به  “باغ طاووس” با درختان سرو، کاج و نخل و نارنج در ضلع شمالی باغ می باشد که فاقد عمارت است.

در سراسر باغ درختان نارنج و تعدادی درخت پرتقال کاشته شده که در اواخر فروردین تا اواسط اردیبهشت با شکوفه های سفید و زیبا، باغ را مصفا و عطرآگین می کنند.

باغ دلگشا از آب چشمه قنات آرامگاه سعدی معروف به “گازاران” مشروب می شود.

در مهرماه سال ۱۳۸۱ این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. باغ دلگشا در حال حاضر در مالکیت شهرداری شیراز می باشد.

باغ دلگشا شیراز
photo by Amin Alshams
باغ دلگشا شیراز
باغ دلگشا شیراز

عمارتی در میان باغ

در محل تقاطع محورهای اصلی و فرعی باغ، عمارتی ( کوشک )  از دوره ی زندیه با معماری ویژه وجود دارد که در بخش جنوبی سه طبقه و بخش شمالی دو طبقه است. این بنا به شیوه ی معماری کاخ های ساسانی بیشاپور، از یک تالار و چهار شاه نشین تشکیل شده است. داخل کوشک با دیوارهای آینه کاری شده و نقاشی های رنگ روغن و همچنین سقف هایی چوبی و گچ بری های گل و بته آراسته شده است.

در طبقه ی میانی ایوانی متعلق به روزگار شکوه باغ، رو به حوض سنگی بزرگ جلوی عمارت قرار دارد.

دور تا دور ایوان اشعاری از شوریده شیرازی ( شاعر نابینای قرن سیزدهم هجری قمری که در آرامگاه سعدی به خاک سپرده شده ) به خط نستعلیق بر روی گچ نوشته شده است.

این بنا در حال حاضر مستحکم و پابرجاست اما در طول دوران های مختلف چندین بار مخروب و حتی دچار حریق شده است. کلاه فرنگی یا عمارت باغ دلگشا، اولین کلاه فرنگی است که در ایران به ثبت رسیده است.

باغ دلگشا شیراز
باغ دلگشا شیراز
باغ دلگشا شیراز

بخشی از نمای کوشک باغ دلگشا

باغ دلگشا شیراز
باغ دلگشا شیراز

موزه باغ دلگشا

عمارت باغ دلگشا در حال حاضر به موزه ای از اشیاء تاریخی و رادیوهای قدیمی اختصاص یافته است.

در این موزه، قرآنِ ارزشمندی نوشته شده بر روی پوست آهو از دوره سلجوقیان، انواع مسکوکات (سکه های ضرب شده)، تمبر، کبریت و نقشه‌های ایران در دوره‌های مختلف تاریخی قبل از دوره هخامنشیان تا قاجاریه، ۵۰ رادیوی قدیمی چون رادیوی نفتی و… در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته شده است.

باغ دلگشا شیراز
photo by Amin Alshams
باغ دلگشا شیراز
موزه باغ دلگشا شیراز
photo by Reza Ghaderi

تصاویری از موزه باغ دلگشاه

موزه باغ دلگشا
photo by Reza Ghaderi
موزه باغ دلگشا
photo by Reza Ghaderi
موزه باغ دلگشا
photo by Reza Ghaderi

تاریخچه باغ دلگشا

برخی پیشینه ی باغ دلگشا را به دلیل  نزدیکی آن به قنات قدیمی و در حریم قلعه مشهور به ” کهندژ ” و چاه های عظیم این دژ معروف به ” چاه قلعه بندر ” و چاه دختر، به دوره ی ساسانی ( پیش از اسلام ) نسبت می دهند.

 

یا آن را مربوط به دوره ی آل اینجو و آل مظفر می دانند اما  ” جیمز موریه ” به کریم خان زند نسبت می دهد.

تیموریان

در دورانهای مختلف باغ دلگشا دستخوش آسیب ها و تغییرات بسیار شده، اما اوج آبادانی آن مربوط به عصر تیمور گورکانی است.  (تیمور۷۷۱ – ۸۰۷ ه‍.ق، نخستین پادشاه تیموری).

 تیمور گورگانی پس از کشتن شاه منصور و انقراض سلسله آل مظفر، بر فارس تسلط یافته و در سال های ۷۸۹ و ۷۹۵ ه.ق به شیراز و سپس به بازدید باغ دلگشا رفت و فرمان ساخت کاخی این چنین و به همین نام در سمرقند را صادر کرد.

صفویه و افشاریه

شهرت این باغ در دوره ی صفویه، سبب شد تا سیاحان اروپایی در سفرشان به شیراز از این باغ دیدن می کردند، این شهرت در دوره افشاریه نیز ادامه داشت و باغ در تملک میرزا محمد کلانتر بوده و آن را یکی از باغ های آباد این دوره می داند؛ اما این آبادانی در حمله طغیان محمد تقی خان شیرازی در سال ۱۱۵۰ علیه نادر شاه مانند دیگر باغ های شیراز از میان رفت و باقی مانده باغ  نیز در دوره فترت پس از مرگ نادر شاه به کلی ویران شد.

در دوره زند کریم‌خان زند، باغ را بازسازی و دوباره درختانی را در آن کاشت.

دوره قاجار

در دوره قاجار نیز باری دیگر مرحوم حاجی ابراهیم اعتماد الدوله شیرازی باغ را برپا کرد اما این آبادانی طولی نکشید و پس از مرگ وی دوباره باغ رو به ویرانی رفت. سال ها بعد باغ توسط مرحوم نواب رضا قلی میرزا در سال ۱۳۳۶ خریداری و باری دیگر مرمت شد. وی عمارت کلاه فرنگی ( بنایی معمولاً گرد یاشش لوزی یا هشت گوش که گرداگرد آن دارای درها یا پنجره هایی به سوی فضای آزاد می باشد)  در وسط باغ بنا کرد و پس از وی دوباره باغ متروک شد تا سال ۱۳۶۷ که مرحوم حاجی میرزا علی اکبر قوام الملک دور آن را حصار کشیده و عمارت را مرمت کرد و ایوان و ستون های فعلی را وی به بنا افزود. پس از او پسرش میرزا فتحعلی خان حمامی را درضلع شرقی باغ احداث کرد.

در حال حاضر

تا نیم قرن پیش باغ متعلق به “خورشید کلاه لقاءالدوله” دختر قوام‎الملوک بود، و امروز این مکان در تملک دولت است و یکی از مکان های گردشگری و پربازدید شیراز می باشد. 

باغ دلگشا
باغ دلگشا

دسترسی و بازدید از باغ دلگشا

باغ دلگشا در شمال شرق شیراز  و در ضلع جنوبی تنگ آب خان واقع شده است که چند قدمی بیشتر با آرامگاه سعدی فاصله ندارد و پیاده از آرامگاه در کمتر از ۵ دقیقه به آن خواهید رسید.

 ساعت بازدید و بهای بلیط

ساعت بازدید از ۸ صبح الی ۱۰ شب

بهای بلیط ورودی باغ برای گردشگران داخلی ۲۰۰۰ تومان و برای گردشگران خارجی ۱۵۰۰۰ تومان می باشد.

توجه داشته باشید که بازدید از داخل عمارت و موزه ی آن با بلیطی مجزا امکان پذیر است. بهای بلیط موزه باغ دلگشا برای هموطنان 3000 تومان و گردشگران خارجی  15000تومان است.

باغ دلگشا شیراز
photo by sajad sharif zadeh

موقعیت باغ دلگشا روی نقشه

بازدیدی مجازی از باغ دلگشا شیراز

دغدغه های کارناوال

باغ دلگشا در فصل بهار مملو از شکوفه های بهار نارنج می شود که عطر و زیبایی آن، انسان را وادار می کند تا شکوفه ای را چیده و همراه خود داشته باشد، اما چیدن شکوفه ها هر چند زیبا و خوش عطر، اشتباه است و باعث ضربه زدن به درخت خواهد شد. بر روی زمین شکوفه های بسیاری افتاده که می توانید از آن ها بردارید.

باغ دلگشا شیراز
photo by ali zamani
باغ دلگشا شیراز
photo by ali zamani
باغ دلگشا شیراز
photo by ali zamani

سخن آخر

باغ های تاریخی شیراز هر کدام جذابیت خاص خودشان را دارند که با قدم گذاشتن در آن شکوه تاریخ و فرهنگ ایرانی را درک خواهید کرد.

تجربیات خود را در  بازدید از باغ دلگشا با کارناوال در میان بگذارید.

 دیدگاه ها

تا کنون دیدگاهی برای این نوشته منتشر نشده است.

    پاسخ دهید

    موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

    This is search results
    در حال بارگذاری ...