پرنده نگری | تفریحی مسئولانه و آرامش بخش

پرنده نگری | تفریحی مسئولانه و آرامش بخش

رویدادها و مناسبت های ملی و جهانیایرانگردی
خلاصه مطلب

اطلاعات کلی

به سراغ بخشی از طبیعت می رویم که این روزها در زندگی شهری کمتر به آن توجه داریم. روزها از کنارش بی تفاوت می گذریم و شاید اصلا به آن فکر هم نکرده باشیم. موجوداتی که درکنار ما زندگی می کنند و هر کدام سهم کوچکی از هوا، زمین و هستی دارند : ” پرندگان “

موجوداتی که به این سو و آن سو پرواز می کنند و در میان درختان غبار گرفته ی شهر برای خودشان آشیان می سازند. شاید صدایشان در میان همهمه های شهر گم شده باشد اما موسیقی کم نظیرشان را کسی نمی تواند انکار کند. امروز ۵ آذر است و می خواهیم به بهانه ی روز ملی پرنده نگری شما را با فعالیتی سرگرم کننده آشنا کنیم که لذت و آرامش عجیبی را برایتان به ارمغان می آورد. بعد از آن قصد داریم سری به گوشه و کنار ایران بزنیم و کمی از وقتمان را صرف آشنایی با محل های مناسب پرنده نگری نماییم.

با کارناوال همراه باشید…

آنچه در ادامه خواهید دید

۱- برنامه های روز ملی پرنده نگری در ایران

۲- پرنده نگری | سرگرمی آرامش بخش

۳- چگونه می توان یک پرنده نگر شد؟

۴- وسایل مورد نیاز

۵- بایدها و نبایدهای پرنده نگری ( اصول کلی، اخلاق و احترام به دیگران، پرنده نگری مسئولانه، انندگی و استفاده از وسایل نقلیه، پوشش در پرنده نگری، آگاهی نسبت به پرندگان، عکاسی در پرنده نگری، حفاظت از پرندگان و محیط زیست آنها )

۶- گونه های شناسایی شده در ایران

۷- مناطق مناسب پرنده نگری در ایران ( تالاب انزلی، جزیره قشم، دریاچه ارومیه، شبه جزیره میانکاله، تالاب عشق آباد، تالاب میقان )

جهان هستی بسیار گسترده است و شاید درک همه ی جلوه هایش برای هیچ کس مقدور نباشد. طبیعت و موجوداتی که در آن زندگی می کنند نیز بخشی از این گستره را در بر می گیرند و هر روز با دیدنی هایی تازه تر انسان را وادار به تفکر می کنند. بارها و بارها در کارناوال راهی طبیعت شده و آرامشی کم نظیر را از آن هدیه گرفته ایم. به نقاط مختلف دنیا رفتیم و لذت سفر را با شما شریک شدیم. این بار اما مقصدمان خیلی هم دور نیست. کافیست کمی حواسمان را جمع کنیم و با نگاهی متفاوت دنیای اطرافمان را نظاره کنیم.

به سراغ بخشی از طبیعت می رویم که این روزها در زندگی شهری کمتر به آن توجه داریم. روزها از کنارش بی تفاوت می گذریم و شاید اصلا به آن فکر هم نکرده باشیم. موجوداتی که درکنار ما زندگی می کنند و هر کدام سهم کوچکی از هوا، زمین و هستی دارند : ” پرندگان “

موجوداتی که به این سو و آن سو پرواز می کنند و در میان درختان غبار گرفته ی شهر برای خودشان آشیان می سازند. شاید صدایشان در میان همهمه های شهر گم شده باشد اما موسیقی کم نظیرشان را کسی نمی تواند انکار کند. پنجم آذر ماه، روز ملی پرنده نگری است و می خواهیم به بهانه ی آن شما را با فعالیتی سرگرم کننده آشنا کنیم که لذت و آرامش عجیبی را برایتان به ارمغان می آورد. بعد از آن قصد داریم سری به گوشه و کنار ایران بزنیم و کمی از وقتمان را صرف آشنایی با محل های مناسب پرنده نگری نماییم.

با کارناوال همراه باشید…

پرنده نگری
photo by Verlisia
پرنده نگری
photo by Robert Strickland
پرنده نگری

پرنده نگری | سرگرمی آرامش بخش

امروزه لذت تماشای گونه‌های مختلف پرندگان به شکل نوعی سرگرمی مطرح شده است که آن را با نام پرنده نگری می شناسند. بر خلاف تصور عموم مردم پرنده نگری نام یک رشته ی علمی نیست  و تنها فعالیتی از نوع اکوتوریسم می باشد که به مشاهده و بررسی پرندگان در طبیعت می پردازد.

پرنده نگری لذت مشاهده ی پرندگان آزاد در زیستگاه های آنها را شامل می شود و می تواند در محیط های طبیعی مثل تالاب ها، دشت ها، کوه ها، دریاچه ها، جنگلها، مراتع  و حتی پارک ها انجام شود. اگر نگاهی به اطرافمان بیاندازیم همین پرندگانی که ممکن است هر روز از بالای سرمان پرواز کنند یا در  لابه لای شاخه های درختان حیاط خانه و کوچه ها لانه داشته باشند نیز سوژه های خوبی برای پرنده نگری هستند.

اگر بخواهیم نگاهی علمی به پرندگان داشته باشیم وارد مرزهای علمی به نام پرنده شناسی شده ایم که با پرنده نگری تفاوت دارد. کسی که به عنوان یک پرنده شناس فعالت می کند نگاهی جزئی تر به پرنده ها دارد و بر اساس اهداف تحقیقاتی و مطالعاتی خود آنها را مورد بررسی قرار می دهد اما یک پرنده نگر تنها به دنبال لذت بردن، تجربه کسب کردن و آموختن از دنیای پر رمز و راز پرندگان می باشد و آرامش را در آن جستجو می کند.

بیش از چهل سال است که این فعالیت تفریحی در سراسر دنیا انجام می شود و گستردگی آن به حدی است که کشورهایی همچون انگلیس و اروپا به تعداد طرفداران فوتبال، پرنده نگر وجود دارد و در اروپا بیش از پنج میلیون پرنده نگر به صورت تخصصی فعالیت می کنند. در ایران این سرگرمی لذت بخش چندسالی است که جای خود را در میان علاقه مندان باز کرده و روز به روز به طرفدارانش افزوده می شود.

پرنده نگری
پرنده نگری
photo by Hadi Mohsentabar

چگونه می توان یک پرنده نگر شد؟

بسیاری از افراد نمی توانند انواع مختلف پرندگان را از یکدیگر تشخیص دهند اما این بهانه ی خوبی برای کنار گذاشتن پرنده نگری و منصرف شدن از آن نمی باشد. به خاطر داشته باشید که پرنده نگری یک فعالیت صرفا تخصصی و تحقیقاتی نیست بلکه هدف از آن تنها لذت بردن، غرق شدن در آرامش و تفکر درباره ی شگفتی های خلقت است.

برای آنکه یک پرنده نگر شوید در مرحله ی اول نیاز به حوصله و پشتکار دارید. نیاز نیست همه ی پرندگان را بشناسید فقط آنها را تماشا کنید و تفاوت هایشان را دریابید. اصلا نگران نباشید، کم کم می توانید آنها را بشناسید.

در مرحله ی دوم سکوت و آرامش را تمرین کنید. کوچکترین سر و صدا می تواند لذت تماشای پرندگان را از شما سلب کند. شما با سر و صدایتان آنها را فراری می دهید. بهتر است در جایی کمین کنید و در سکوت از دیدن پرندگان و شنیدن صدای آنها لذت ببرید.

پرنده نگری

وسایل مورد نیاز

پرنده نگری وسایل خاصی نیاز ندارد. کافیست به سوی منطقه ای مناسب بروید و آنها را تماشا کنید. اما برای آنکه جلوه های بیشتری را ببینید بهتر است وسایل زیر را در کوله بارتان جای دهید:

۱- دوربین چشمی: دوربین به شما کمک می کند جزییات بیشتری را ببینید. در میان انواع مختلف دوربین ها، برای تماشای پرندگان بهتر است از  دوربین های   30*8 و ۴۰*۱۰ استفاده کنید. عدد اول و کوچکتر بیانگر بزرگنمایی دوربین می باشد و عدد دوم قطر عدسی شیئی دوربین بر حسب میلیمتر را بیان می کند.

۲- کتاب راهنما: برای آنکه پرندگانی که می بینید را بشناسید و اطلاعاتی درباره ی آنها به دست آورید کتاب هایی را به عنوان راهنما به همراه داشته باشید که در میان آنها می توان به کتب زیر اشاره کرد:

پرندگان ایران؛ انتشارات محیط زیست؛ نوشته درک اسکات؛ علی ادهمی و دیگران

پرندگان ایران؛ انتشارات فرهنگ اسلامی؛ نوشته دکتر جمشید منصوری

The bird of the Middle east, Porter

Birds of Britain and Europe, j. Nicolai, D. Singer.K.wothe

  The Macmilan Birders Guide to European and Middl -Eastern bird

۳ دفترچه یادداشت و مداد: سعی کنید مشاهدات خود را یادداشت نمایید تا دریایی از اطلاعات را جمع آوری کنید. برای اینکار از مداد استفاده کنید چرا که خودکار در سرما به خوبی نمی نویسد، در گرما جوهر پس می دهد و اگر آن را رو به بالا بگیرید موفق به نوشتن نخواهید شد. همچنین کافیست کمی آب به دفترچه ی شما برسد تا همه ی نوشته هایتان مخدوش گردد.

۴- لباس همرنگ: با پوشیدن لباس همرنگ شانس بیشتری را برای دیدن پرندگان نصیب سایرین خواهید کرد. زیرا لباس های رنگی آنها را در تشخیص پرندگان دچار مشکل می کنند.

۵- کلاه آفتابگیر: ممکن است مجبور شوید ساعت ها در یک نقطه منتظر بمانید تا پرنده ی مورد علاقه ی خود را مشاهده کنید پس بردن یک کلاه آفتابگیر می تواند کمک شایانی به شما نماید.

۶- تلسکوپ: تلسکوپ فقط مخصوص دیدن ستاره های آسمان نیست بلکه با استفاده از آن می توان به صورت دقیق تری پرندگان را مشاهده نمود.

۷- دوربین عکاسی: ثبت تصاویر بسیار لذت بخش است و در پرنده نگری به شناسایی دقیق تر گونه ها کمک خواهد کرد. همچنین با استفاده از عکس ها و یادداشت ها می توانید یک گزارش مصور از سفر خود تهیه کنید. به وسیله ی این عکس ها می توانید حضور یک گونه ی خاص را در یک منطقه ثابت کنید و آرشیو کاملی را تهیه نمایید. حتی ممکن است موفق به ثبت تصویر از پرنده ای شوید که در حال انقراض است و بعد ها از دیدن آن لذت ببرید.

۸- مواد خوراکی: کار پرنده نگری زمان بر است و ممکن است برای ساعت ها شما را در طبیعت ماندگار کند پس خوراکی های مورد نیاز خود را همراه داشته باشید تا برای تهیه ی آنها مجبور به ترک محل نشوید.

۹- سایر لوازم: چراغ قوه، چاقو، خط کش یا متر، کفش مناسب سفر، چکمه پلاستیکی (در تالابها و سواحل)، عینک آفتابی، کیف کمک های اولیه و … نیز از جمله ی لوازمی هستند که می توانند به فعالیت تحقیقی یا تفریحی شما سهولت بخشند.

پرنده نگری
پرنده نگری
photo by Alireza Momeni

بایدها و نبایدهای پرنده نگری

پرنده نگری هم همانند هر فعالیت دیگری که در جهان انجام می شود تابع اصول خاصی است. این اصول برای دشوار نمودن این فعالیت طراحی نشده اند بلکه به شما نکاتی را یادآور می شوند که توسط آنها در کنار لذت بردن از این فعالیت تفریحی کمترین آسیب را متوجه محیط سازید و یا بدون ردپایی از خودتان زیستگاه های پرندگان را ترک کنید. به یاد داشته باشید که به هنگام پرنده نگری با طبیعتی کم نظیر سر و کار دارید و کمترین خدشه ای به آن می تواند حیات جانداران بسیاری را به خطر بیاندازد. در ادامه این نکات را به شما ارائه می کنیم:

۱- اصول کلی

* در پرنده نگری طمع به خرج ندهید. شما برای تفریح و گذراندن ساعاتی خوش به پرنده نگری روی آورده اید و نباید همه ی حواستان را معطوف به دیدن یک گونه ی نادر و یا دیدن تعداد بیشتری از پرنده ها کنید. فراموش نکنید که هدف شما تفریح در کنار کسب اطلاعات است.

* سکوت بهترین هدیه ای است که می توانید به پرندگان بدهید. کوچکترین سر و صدا آنها را دچار استرس می کند و ممکن است بترسند و از میدان دید شما خارج شوند. پاداش طبیعت به این سکوت شما این است که می توانید تعداد بیشتری از پرندگان را ببینید و لذت ببرید.

* برای کاهش سر و صدا با همراهانتان با صدای آرام صحبت کنید و یادتان نرود که تلفن همراه خود را در حالت سکوت و یا خاموش قرار دهید.

* آهسته و پیوسته حرکت کنید عجله نداشته باشید. وقتی آهسته قدم بردارید بهتر می توانید به صدای پرندگان گوش فرا دهید.

* صبر مهم ترین نکته در پرنده نگری است. پرندگان به حضور ما حساس هستند و برای دیدن آنها و لذت بردن از این فعالیت باید وقت بگذارید.

* پیش از ورود به منطقه کسانی را در مورد حضورتان مطلع کنید تا در صورت بروز موارد اورژانسی امکان امدادرسانی به شما وجود داشته باشد.

* دستگاه جی پی اس و قطب نما را به ویژه در مناطق کوهستانی فراموش نکنید.

* در قالب گروه حرکت کنید و از دور شدن و پرسه زدن در اطراف بپرهیزید.

* یک سرپرست متخصص برای گروه خود تعیین کنید  همیشه نظراتش را مورد احترام قرار دهید.

* تعداد افراد گروه را ه گونه ای تنظیم کنید که به هنگام حضور در محل برای دیگران و حتی پرندگان مزاحمت ایجاد نشود.

* یک پرنده نگر واقعی خساست به خرج نمی دهد و عکس های زیبای خود را با دیگران به اشتراک می گذارد.

پرنده نگری
photo by Hamed Tizrooyan
پرنده نگری
photo by Afsaneh Rezaei

۲- اخلاق و احترام به دیگران

* رفتار یک پرنده نگر به گونه ای است که باعث رواج این فعالیت در میان مردم می شود و باید بتواند این فعالیت را به عنوان یک تفریح سالم به دیگران معرفی کند.

* در هنگام انجام این فعالیت در کار سایر پرنده نگرها اخلال ایجاد نکنید و پرندگان را از میدان دید آنها خارج نسازید.

* در کنار پرنده نگری ممکن است افرادی در همان محیط به فعالیت های دیگری نیز مشغول باشند. پرنده نگری را به گونه ای تنظیم کنید که با فعالیت های آنان تداخل ایجاد نشود.

پرنده نگری

۳- پرنده نگری مسئولانه

* تنها چیزی که می توانید از محل خارج سازید عکس و خاطره است و تنها چیزی که حق به جا گذاشتن آن در محل را دارید رد پا است. پس تمامی آثار خود را از محل جمع آوری کنید و چیزی دیگری را از محل خارج نسازید. با این کار کمترین تغییر را در ساختار محیط به وجود می آورید و می توانید پرنده نگری مسئولانه را تحقق بخشید.

* مگر در موارد نیاز سعی در باز کردن مسیر جدید ننمایید و از مسیر های موجود و پاکوب استفاده کنید.

* حواستان به نوع پوشش و گفتارتان باشد و رفتاری غیر متعارف نسبت به باور جامعه ی محلی از خود نشان ندهید.

* کرایه ی خانه های محلی، استفاده از راهنمای حلی و تهیه یمواد غذایی و سوغات از محل مورد نظر می تواند کمک شایانی به اقتصاد نماید.

* قوانین مالکیت شخصی را نقض نکنید و بدون اجازه وارد ملک خصوصی و خریم شخصی نشوید.

* از نهاد ها و اشخاصی که امکانات لازم برای این فعالیت را برایتان فراهم می کنند سپاسگزاری کنید.

پرنده نگری

۴- رانندگی و استفاده از وسایل نقلیه

* به قوانین و مقرراتی که مربوط به استفاده از وسایل حمل و نقل در محل هستند احترام بگذرید.

* وسیله ی نقلیه ی خود را در مسیر رفت و آمد پارک نکنید و تنها در شانه ی جاده توقف داشته باشید. اگر شانه ی جاده وجود نداشت هرگز توقف نکنید.

* سعی کنید به گونه ای وسیله را پارک کنید که فضای مورد نیاز برای دیگران نیز فراهم شود.

* از وسایل نقلیه ی عمومی استفاده کنید و یا وسیله ی خود را با گروه به اشتراک بگذارید تا هم هزینه هایتان را کاهش دهید و هم به حفاظت از محیط زیست کمک کنید.

* در هر زمان و مکانی می توانید دیگر پرنده نگر ها را به درون وسیله ی نقلیه ی خود دعوت کنید و با آنها در مورد این فعالیت گپ بزنید. به اشتراک گذاری دانسته ها کمک شایانی به شما خواهد کرد و شاید مقاصد جدیدی را نیز کشف کنید.

پرنده نگری
photo by Yashar Kamyar

۵- پوشش در پرنده نگری

* لباس و کفش مناسب پیاده روی و فعالیت در فضای باز را فراموش نکنید.

* آب کافی برای تامین آب مورد نیاز بدن خود به همراه داشته باشید.

* در مناطق شکار ممنوع و حفاظت شده، از پوشاکی استفاده کنید که همرنگ محیط پیرامون باشد و به عبارتی همرنگ طبیعت شوید.

* در فصول شکار و در مناطق شکار آزاد لباس روشن بر تن کنید. این لباس باید به راحتی از محیط پیرامون قابل تشخیص باشد تا شکارچیان دچار اشتباه نشوند.

پرنده نگری

۶- آگاهی نسبت به پرندگان

* هرگز مگر در موارد خاص و با مشورت سرپرست متخصص، اقدام به پخش صدای پرندگان برای جلب توجه آنها نکنید. این کار ممکن است که باعث ترک قلمرو توسط پرنده شود.

* پوینترهای لیزری آرامش پرندگان را بر هم می زنند پس به هیچ وجه از آنها استفاده نکنید.

* اگر می خواهید پرندگان شب را تماشا کنید باید از ابزارهایی همچون نورافکن و چراغ پیشانی اجتناب نمایید زیرا این وسایل با پراکنش نور بالا، پرندگان شب فعال را آزار می دهند.

* اگر به پرندگان نزدیک شدید و در آنها حالت اخطاردهنده و ایستاده ای مشاهده کردید در همان جا توقف کنید تا آنها به آرامش قبلی خود بازگردند.

* آرامش و امنیت پرندگان را با نزدیک شدن به قلمروی آنها برهم نزنید. این مسئله به ویژه در فصول زادوری و تولید مثل موجب آزار آنها می شود.

* در فصل بهار که زمان تولید مثل پرندگان است به لانه ی آنها نزدیک نشوید و اگر ناخواسته در نزدیکی آن قرار گرفتید بدون لمس لانه محل را ترک کنید. لمس لانه امنیت آن را بر هم می زند و ممکن است پرنده به آن باز نگردد و جوجه ها گرسنه بمانند. همچنین حیوانات وحشی با دنبال کردن بوی شما به راحتی لانه را پیدا می کنند.

*در فصول غیر تولید مثل نیز لانه ها را لمس نکنید. ممکن است به نظر برسد این لانه محل دائمی زندگی پرنده نیست اما با ید توجه داشت که در صورت حفظ امنیت لانه، پرنده باز هم برای تولید مثل به آن باز می گردد. حتی ممکن است تخم های پرندگان هنوز هم در آن موجود باشد و لمس آنها حیات جوجه ها را به خطر بیاندازد.

* پرندگان مهاجر معمولا خسته و گرسنه هستند پس اجازه دهید در آرامش استراحت و تغذیه کنند و با نزدیک شدن به آنها این آرامش را از آنها نگیرید.

* غذا دادن به پرندگان عملی پسندیده در فرهنگ ماست. این مسئله شاید برای پرندگان شهری صدق کند اما در دامان طبیعت باعث برهم خوردن نظم و تغییر رفتار غذایی آنها می شود و ممکن است وابستگی غیر متعارف به انسان را در آنها ایجاد کند. پس غذایتان را با همسفرانتان شریک شوید و باقیمانده ی آن را جا نگذارید.

* اگر دیدید که جوجه ای از لانه بیرون افتاده سعی نکنید پرنده را به لانه باز گردانید. این اتفاق هر چند که تلخ باشد باز هم جزیی از طبیعت است.

* اگر پرنده ی بی جانی را دیدید ترجیحا به آن دست نزنید. این لاشه بخشی از زنجیره ی غذایی اکوسیستم آن منطقه است.

* اگر چشمتان به پرنده ای افتاد که نشانی مصنوعی همچون حلقه در پا داشت بی درنگ تصویری از آن ثبت کنید و به سازمان محیط زیست منطقه اطلاع دهید. دانشمندان و پژوهشگران این حوزه در مورد این پرندگان مطالعات وسیعی انجام می دهند و این اطلاعات برای آنها بسیار ارزشمند هستند.

پرنده نگری
photo by Mohammad Yousefi
پرنده نگری
photo by Kasra A. Jamshidi
پرنده نگری
photo by Hosein Esmaeelbegi

۷- عکاسی در پرنده نگری

* در مناطق مسکونی حواستان به استفاده از دوربین و تلسکوپ و دوربین عکاسی باشد تا حریم خصوصی دیگران را نقض نکنید.

* اگر می خواهید تصویری را در حالت پرواز ثبت کنید باید صبر کنید تا خودشان بپرند. سعی نکنید خودتان آنها را بپرانید.

* به هنگام عکاسی از فلاش استفاده نکنید.

* اگر در هنگام عکاسی متوجه حالت اضطراب در پرندگان شدید دست از این کار بکشید.

پرنده نگری

۸- حفاظت از پرندگان و محیط زیست آنها

اگر گونه های خاص و در حال انقراض را مشاهده کردید آن را به عموم مردم اطلاع ندهید و سریعا سازمان ها و نهادهای حمایتی همچون سازمان محیط زیست را در جریان بگذارید.

* به فرهنگ و علایق مرد قبل از انتشار خبر مشاهده ی پرندگان نادر و محل زندگی آنها توجه کنید.

* از گونه های مهم و در خطر انقراض حمایت کنید. شما به عنوان یک پرنده نگر مسئول هستید که به رفاه پرندگان و حفظ و حراست از آنها توجه داشته باشید.

* همیشه شماره ی تماس سازمان محیط زیست و نهادهای حمایتی را به همراه داشته باشید و در صورت مشاهده ی هر گونه مسئله ای به ویژه حضور شکارچیان غیر مجاز، آنها را مطلع کنید.

برای ورود به مناطق حفاظت شده چهارگانه، از سازمان محیط زیست مجوز بگیرید.

* محیط، آب و زیستگاه پرندگان را آلوده نکنید.

زباله های تر و تجزیه شدنی خود را به صورت مناسب دفن کنید و زباله های بازیافتی را با خود بیاورید. روستاییان امکان بازیافت زباله ها را ندارند.

با رفتارهای نامناسب مانند شکستن شاخه ها و لگد کردن پوشش گیاهی، محیط زیست را خراب نکنید. وضعیت موجود زیستگاه باید حفظ شود و در صورت امکان به شکلی بهتر ارتقا یابد. می توانید در جمع آوری زباله های خشک محیط کمک کنید.

حیوانات اهلی و خانگی را به زیستگاه های پرندگان نبرید.

پرندگان و حیوانات اهلی یا وحشی را در محیط های طبیعی رها نکنید. شاید به نظر شما به حیوان آزادی بخشیده باشید اما از سوی دیگر ممکن است محل رهاسازی مناسب آن حیوان نبوده باشد و حتی حیات سایر جانداران را به خطر اندازد.

پرنده نگری
پرنده نگری
photo by Sina Pezashki

گونه های شناسایی شده در ایران

در هر منطقه ای بنا بر شرایط اقلیمی و زیستگاه های موجود پرندان متفاوتی ساکن هستند و یا در فصول خاص به آنجت مهاجرت می کنند. براساس نظریه “جیمز فیشر” حدود ۱۰۰ میلیارد پرنده بر روی کره زمین هستند که زیستگاه‌های متنوعی را اشغال کرده‌اند. تمامی پرندگان موجود روزفعال هستند و در این میان تنها جغدها در شب فعالیت می کنند. گونه های موجود در ایران نیز انواع زیر را در بر می گیرند:

غواص سانان، کشیم سانان، کبوتر دریایی سانان، پلیکان سانان، لک لک سانان، فلامینگو سانان، غاز سانان، عقاب سانان، ماکیان سانان، درنا سانان، آبچلیک سانان، باقرقره شنی سانان، کبوتر سانان، طوطی سانان، کوکو سانان، جغد سانان، شبگرد سانان، باد خورک سانان، سبزقبا سانان، دارکوب سانان، گنجشک سانان.

پرنده نگری
photo by Sina Pezashki

مناطق مناسب پرنده نگری در ایران

در ایران که یک منطقه ی گرمسیری به شمار می رود بهترین زمان پرنده نگری به هنگام کوچ بهاره و کوچ پاییزه ی پرندگان است. بیشترین گونه‌های پرنده  را در این فصول می توان دید چرا که انواع خاص پرندگان در منطقه ی به خصوص خود، آشیانه نمی‌سازند و برای دسترسی به محل زندگی بهتر در این فصل ها از شمال به جنوب و در قالب دسته های پرنده های مهاجر کوچ می کنند. پرندگان همه جا هستند و برای دیدن آنها لازم نیست خیلی از محل زندگیتان دور شوید اما برای آنکه بهترین مکان ها برای اینکار را بشناسید، شما را با تعدادی از اماکن مناسب پرنده نگری در ایران که به صورت تصادفی انتخاب شده اند، آشنا می کنیم:

۱- تالاب انزلی

تالاب یا مرداب انزلی از چشم نواز ترین و بزرگترین زیستگاه های طبیعی جانوران ایران است که با مساحتی در حدود ۲۰ هزار هکتار و عمق ۱ تا ۹ متر در استان گیلان واقع شده است. این تالاب وسیع هر ساله میزبان تعداد بیشماری از پرندگان است که از سوی کشورهای همسایه شمالی، راهی ایران می شوند.موقعیت جغرافیایی خاص این تالاب باعث شده است که از نظر میزان بالای رطوبت و آب با هیچ‌ یک از تالاب‌های ایران قابل مقایسه نباشد و مامن امنی را برای حواصیل ها، اردک سانان، مرغابی سانان کشیم بزرگ، کشیم سیاه گردن، یلوه کوچک، کاکایی و … ایجاد کند.

آدرس: ۴۰ کیلومتری شمال رشت و در جنوب غربی شهرستان بندر انزلی و دریای خزر

پرنده نگری
photo by Mehrdad Paya
تالاب انزلی
photo by Amirhossein Mahmoudian

۲- جزیره قشم

قِشم نام بزرگ‌ترین جزیره ی ایران و خلیج فارس می باشد که در تنگه ی هرمز واقع شده است و بخشی از استان هرمزگان به شمار می رود. در کنار جاذبه های رنگارنگی که از قلب تاریخ و طبیعت در این جزیره سر برآورده اند، گوناگونی پرندگان بسیار بارز و چشم گیر است. از میلیون‌ها سال پیش تا کنون، چهارمیلیون پرنده مهاجر از انواع مختلف در فصل های مختلف راهی خلیج فارس می شوند و در آن سکنی می گزینند. کافیست چندروزی راهی قشم شوید تا ظرف مدتی کوناه حداقل ۱۰۰ گونه از پرندگان آن را ببینید. تنوع گونه های پرندگان به حدی است که تا کنون ۱۷۲ نوع آنها شناسایی شده اند. در میان این گونه های متنوع نام شاهین کبود و حواصیل سبز که از پرندگان نادر و کمیاب هستند، نیز به چشم می خورد.

بارز ترین پرندگان جزیره ی قشم عبارتند از:

مرغ سقای پا خاکستری، باکلان، حواصیل خاکستری، دم جنبانک کله زرد، قار کوچک، قار ساحلی، قار سفید، حواصیل هندی، حواصیل شب، کفچه نوک، فلامینگو، عقاب ماهیگیر(جزیره قشم)، کرکس، جیرفتی، هوبره، سلیم خرچنگ‌خوار، صدف‌خوار، دیدومک، کاکایی سر سیاه، کاکایی پشت سیاه، پرستو دریایی دودی، پرستو دریایی معمولی، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی کاکلی، سبز قبای هندی، زنبور خانگی کوچک، دم جنبانک ابلق،میوه‌خور، بلبل خرما، سنگ چشم کله سرخ، سسک چیف‌چاف، تلیله نوک‌پهن، سسک جنبان، طرقه بنفش، سسک سرسیاه، طرقه کوهی، چکچک بیابانی، شهدخور، زرد پر مزرعه، سهره خاکی.

پرنده نگری
photo by Emad Nematollahi
پرنده نگری
photo by Davood Maeili

۳- دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران و در میان دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی قرار دارد و در سال ۲۰۱۵  با مساحت شش هزار کیلومتر مربع رتبه ی ۲۵ ام را در میان دریاچه های جهان به خود اختصاص داده است. در کنار این عنوان، دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه ی داخلی ایران و دومین دریاچه ی بزرگ آب‌شور دنیا نیز به شمار می رود. به دلیل وجود جزایر کوچک صخره ای پرندگانی همچون فلامینگو، پلیکان، کفچه‌نوک، اکراس، لک‌لک، اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی در اوقات خاصی از سال در آن توقف می کنند. امروزه به دلیل خشک شدن تدریجی آ دریاچه از شمار این پرندگان کاسته شده است اما هنوز هم امیدهایی برای احیای زندگی در آن وجود دارد.

پرنده نگری

۴-شبه جزیره میانکاله

میانکاله نام شبه جزیره ای در استان مازندران است که مساحتی برابر ۶۸۰۰۰ هکتار را شامل می شود . در بخشی از این شبه جزیره قرار دارد که اولین تالاب بین‌المللی ثبت شده در فهرست تالاب‌های کنوانسیون رامسر می باشد. ۴۰ گونه از انواع مختلف پرندگان در این تالاب قابل مشاهده هستند که قرقاول خزری، دراج، پیغوی کوچک و چرخ‌ریسک دم‌دراز از مهم ترین آنها می باشند.

سایر پرندگان این تالاب عبارتند از:

انواع مرغابی، غاز وحشی، مرغ سقای پاخاکستری، قوی فریادکش، فلامینگو، عروس‌غاز، غاز پازرد، چنگر و مرگونس سفید، طاووسک، گیلانشاه، چوب‌پا، قار، حواصیل، باکلان، پرلا، خوتکا، زنبورخوار، کاکایی، پرستوی دریایی، فالاروپ، سنقر تالابی، بحری، عقاب دریایی دم‌سفید.

برای آشنایی بیشتر با این شبه جزیره، مطلب میانکاله ؛ مازندران | بهشت پرندگان مهاجر را بخوانید.

آدرس: ۱۲ کیلومتری شمال شهر بهشهر

bird25
bird26
bird21

 5- تالاب عشق آباد

تالاب عشق آباد یکی از مکان های مناسب پرنده نگری می باشد که در نزدیکی پایتخت است و در نزدیکی روستایی به همین نام قرار دارد. طول این تالاب مربع شکل در حدود ۷۰۰ متر و مساحت آن ۱۸۵ هکتار است.

عشق آباد محل زندگی و گذر پرندگان بیشماری است که از میان آنها می توان به این موارد اشاره کرد:  

کلاغ ابلق، زاغی، کلاغ سیاه، گنجشک خانگی، دم جنبانک ابلق، قمری خانگی و کبوتر چاهی، سنقر تالابی، کورکور سیاه ، آبچلیک تک زی، حواصیل خاکستری، حواصیل سفید بزرگ، خروس کولی، آبچلیک پاسرخ، خروس کولی دم سفید، سلیم طوقی کوچک، خوتکا ، نوک خنجری، اگرت کوچک، چلچله، چکاوک کاکلی، چکاوک آسمانی، اردک سرحنایی، کاکایی صورتی، حواصیل ارغوانی، فلامینگو ، آبچلیک آوازه خوان، کاکایی ارمنی، سلیم کوچک، دم جنبانک زرد، چکچک دشتی، پاشلک، تلیله نوک پهن، سینه سرخ، تلیله دم سفید، سسک چیفچاف، سار معمولی، چنگر نوک سرخ، پیپت تالابی ، چنگر، پرستوی دریایی تیره، قرقی، سسک بزرگ نیزار  و سنگ چشم دم سرخ

اگر خواستید از تهران راهی این تالاب شوید وارد کمربندی شهر ری و جاده ورامین شوید و بعد از فیروز آباد خروجی تپه میل را در پیش بگیرید. پس از طی مسافتی آسفالته در حدود ۱۰ کیلومتر و گذر از شهرک صنعتی عشق آباد، روستای عشق آباد و دامداری های انتهای روستا وارد یک مسیر خاکی می شوید که پس از ۲ کیلومتر به تالاب می رسد.

آدرس: کیلومتری مرکز شهرستان ری،منطقه قلعه نو ،مجاور روستای عشق آباد

تالاب عشق آباد
تالاب عشق آباد
photo by Akbar Tavakkoli

۶- تالاب میقان

تالاب میقان استان مرکزی که با عنوان تالاب کویری میقان نیز شناخته می شود یکی دیگر از مکان هایی است که می توانید در آن به تماشای پرندگان بنشینید. این تالاب در سالهای پر بارش دارای آب قابل توجهی است و در سال های کم آبی به صورت یک کویر در می آید. مساحت کل تالاب و زمین های اطرافش چیزی در حدود ۲۵۰۰۰ هکتار است که از این میزان ۱۰ تا ۱۲ هزار هکتار آن آبگیری می شود.

پرندگان ساکن و غیر ساکن این تالاب عبارتند از:

کشیم بزرگ و کوچک، باکلان کوچک، حواصیل خاکستری و ارغوانی، قار کوچک و بزرگ، گاوچرانک، بوتیمار بزرگ و کوچک،، لک‌لک سفید، اکراس سیاه، کفچه‌نوک، فلامینگو ، غاز خاکستری، آنقوت، تنجه، خوتکا، اردک سرسبز و نوک پهن، سرحنایی، سرسیاه، درنا خاکستری و معمولی، چنگر نوک سرخ و معمولی، صدف‌خوار، چوب‌پا، نوک‌خنجری، خروس کولی معمولی و سینه سیاه، سلیم خاکستری و طوقی، شنی، آبچلیک، کاکایی ارمنی و خزری کوچک، پاشلک .

 برای رفتن به این تالاب خودتان را به اراک برسانید و از شمال این شهر وارد کمربندی شمالی میدان امام حسن ( ع )  و جاده تره بار شوید. بعد از عبور از پل هوایی روی کمربندی به روستای مبارک آباد می رسید و با طی دو کیلومتر به ابتدای حوزه ی کویری تلاب وارد می شوید.

آدرس: ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اراک و جنوب غربی داوودآباد

تالاب میقان
تالاب میقان

سخن آخر

نظرتان راجع به این فعالیت چیست؟

تا به حال به تماشای پرندگان نشسته اید؟

منتظر نظرات و تجربیات شما هستیم.

 دیدگاه ها

تا کنون دیدگاهی برای این نوشته منتشر نشده است.

    پاسخ دهید

    موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

    This is search results
    در حال بارگذاری ...