ویژگی های رفتاری خاص آذری های غیور ایران

ویژگی های رفتاری خاص آذری های غیور ایران

فرهنگ ایرانایرانگردی
خلاصه مطلب

اطلاعات کلی

در گذشته عوامل تاثیرگذار بر الگوهای رفتاری ایرانیان و ۱۰ ویژگی رفتاری ایرانیان که بین تمامی اقوام عمومیت داشت را بررسی کردیم و قرار بر این بود که ویژگی و رفتارهی ویژه هر یک از اقوام ایرانی را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار دهیم.

امروز به سراغ ترک زبانان آذری ایران آمده ایم. آذری های بومی ایران دومین گروه قومی بزرگ ایران پس از فارس ها می باشند و در تمام وقایع بزرگ تاریخی کشور ایران نقش مهم و حیاتی ای را ایفا کرده اند.

آنچه در ادامه خواهید دید

۱) تاریخچه و سرگذشت

 ۲) زبان ترکی آذربایجانی

۳) زیست بوم و پراکندگی

۴) ویژگی های رفتاری و روحیه

۵) مشاهیر

پس از بررسی عوامل تاثیرگذار بر الگوهای رفتاری ایرانیان و ۱۰ ویژگی رفتاری ایرانیان که بین تمامی اقوام عمومیت داشت، شروع به بررسی ویژگی های خاص رفتاری هر یک از اقوام ایرانی کردیم.

تا کنون قوم های کرد و لر را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار دادیم و امروز نوبت به دومین قوم بزرگ ایرانی یعنی آذری های غیور رسیده است. مردمان غیوری که علاوه بر بخش های شمال غربی ایران، در سرتاسر ایران زندگی می کنند، مردمانی که تاریخ پر فراز و نشیبی داشته اند و در برخی از وقایعِ تاریخی نقش قهرمان و محوری را ایفا کردند. برای مثال تجسم انقلاب مشروطه بدون حضور این مردان و زنان امکان ناپذیر است.

این نکته را نیز فراموش نکنیم که هدف اصلی ما معرفی ویژگی های رفتار هر قوم می باشد، اقوامی که همه آن ها ایرانی بوده و به ایرانی بودن خود می بالند و در تاریخ جانفشانی های بسیاری در راه وطن خود ایران کرده اند.

 کارناوال را برای آشنایی با ویژگی های رفتاری آذری های غیور ایران همراهی کنید.

نکته مهم : مطالب مربوط به سرگذشت تاریخی و زبان از منابع معتبری که مربوط به پژوهش های علمی پژوهشگرانی همچون دکتر کیومرث فلاحی و . . .می باشند، گردآوری شده اند و هریک از نظریه ها و عقیده ها موافقان و مخالفانی دارد. کارناوال سعی کرده نظریه هایی، با دیدهای متفاوتی را به شما ارائه دهد و هیچ گونه جهت گیری و موافقت و یا مخالفتی با نظریه ها و عقاید ندارد.

ارسباران
photo by Majid Hashemi

تاریخچه و سرگذشت

گستردگی مناطقی که مردم آذری به طور بومی در آن زندگی می کنند باعث شده، ریشه های قومی متفاوتی از ریشه های ماد، قفقاز و . . .  را به آن ها نسبت دهند. 

آذری های بومی ایران، دومین گروه قومی بزرگ ایران پس از فارس ها می باشند و در تمام وقایع بزرگ تاریخی کشور ایران نقش مهم و حیاتی ای را ایفا کرده اند.

آذربایجان یکی از بخش های مهم سیاسی ایران پس از حمله مغول ها به کشور بوده است و پس از گذر از دوره هایی همچون ایلخانان، آق قویونلو ها و قره قویونلو ها، آغازگر حرکت های بزرگی بودند مانند تاسیس حکومت بزرگ و قدرتمند صفویان. تاریخ آذری های بومی ایران همیشه با فراز و نشیب روبرو بوده است برای مثال پس از تصرف بخش ها و مناطق آذری نشین توسط ترک های عثمانی، آذری های بومی ایران دچار یک دگرگونی و تغییرات عمیق زبانی و قومی گردیدند. در دوره صفویان جنگ های بی شماری بین ایرانیان و عثمانیان صورت گرفت که این قوم غیور نقش پر اهمیتی در این جنگ ها داشتند.

اهمیت #آذری های ایران باری دیگر در انقلاب مشروطه به وضوح دیده شد، این مردمان هیچ گاه زیر بار زور و ظلم نرفته و در هنگام نیاز، آزادی خواهان و مردمان شجاعی به نبرد نا عدالتی ها برخواستند.

در انقلاب اسلامی ایران نیز نقش آذری ها بر هیچ کسی پوشیده نیست.

دختری با لباس محلی

لباس محلی

طراحی قدیمی جهانگرد فرانسوی ژان شاردن از شهر تبریز

برای آشنایی بیشتر با این جهانگرد می توانید مطلب ژان شاردن | سیاح و هنرمند فرانسوی را بخوانید.

تبریز

طراحی قدیمی از شهر اردبیل

اردبیل

زبان ترکی آذربایجانی

زبان های اغوز یکی از شاخه های اصلی زبان های ترکی می باشد و ترکی آذربایجانی بخشی از زبان های اغوزی می باشد. این زبان توسط مردمان آذری که در منطقه خاورمیانه و قفقاز زندگی می کنند، استفاده می گردد. ترکی آذربایجانی بیشتر در کشور آذربایجان و مناطق آذری نشین ایران تکلم می شود.

گروه های زبان اغوزی غربی به ۳ دسته اصلی تقسیم می شود :

۱) آذربایجانی :   انواع زبان آذربایجانی
۲) استانبولی :  ترکی استانبولی، ترکی قبرسی، ترکی عثمانی
۳) ترکمنی :  زبان ترکمنی، زبان ترکی خراسانی

 اگر بخواهیم سایر زیر شاخه های زبان های ترکی رایج در ایران را نام ببریم به این گونه ها برخورد می کنیم:

* ترکی قشقایی

* ترکی خلجی

* ترکی شاهسونی

* ترکی افشاری

* ترکی سنقری

پراکندگی افراد ترک زبان در سرتاسر جهان ( ترک زبان بودن در این پراکندگی لزوما به معنای ترک بودن نیست)

پراکندگی

زیست بوم و پراکندگی

قوم های ترک زبان، در سرتاسر سرزمین ایران پراکنده هستند. اما در برخی از نقاط حضور پررنگ تری دارند، برای مثال در آذربایجان شرقی، بخش عمده از آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان مرم به زبان ترکی سخن می گویند. بخش های اصلی سرزمین ترک زبانان آذری را در ایران، کوهستان ها و جنگل های زیبا تشکیل داده است. مناطقی که در زمستان بسیار سرد بوده و در بهار و تابستان از سرسبزی و زیبایی خاصی و ویژه ای برخوردار است.

بخشی از قوم های ترک زبان ایران یکجا نشین هستند و گروهی هم زندگی ایلی و کوچ نشینی دارند. این قوم از نظر خاستگاه ایلی به دو دسته عمده و چند دسته کوچکتر تقسیم می شوند؛

 دسته اول ایل های آذربایجان هستند مانند شاهسون ها، ارسباران و خلخالی ها

 دسته دوم ایل های فارس و دیگر مناطق مانند قشقایی ها و برخی از ایل خمسه و بخشی از ایل افشار و . . .،

جدای از ایل های گفته شده ترکمن ها نیز در کناره های دریای خزر  استان گلستان زندگی می کنند.

پراکندگی ترک زبان ها در ایران

ترک زبانان
ارسباران
photo by Niaz Chalabianloo
آذریایجان شرقی

ویژگی های رفتاری و روحیه

در مطلب عوامل تاثیرگذار بر الگوهای رفتاری ایرانیان، 10 ویژگی مختص به ایرانیان را معرفی کردیم علاوه بر این ویژگی ها که در اقوام ایرانی عمومیت دارد، آذری ها 5 ویژگی و روحیه ویژه دارند که آن ها را در ادامه خواهید خواند.

الف) وطن دوستی

شاید برای اثبات این سخن برشمردن وقایع تاریخی کافی باشد. از نمونه های وطن دوستی این مردم می توان به رشادت های ستارخان و باقرخان، کربلایی علی مسیو، بابک خرمدین و . . . اشاره کرد که در دوره های مختلف برای آزادی و عدالت جنگیده اند.

در سال ۱۲۹۹ خورشیدی، شیخ محمد خیابانی در تبریز قیام کرد و ثقه الاسلام شهیدِ راه استقلال و آزادی این سرزمین، به دست سربازان روسی در تبریز به دار آویخته شد. در سال ۱۳۲۵ خورشیدی مردم تبریز در برابر فرقه دموکرات آذربایجان به پا خاستند و استقلال ایران را حفظ کردند. 

۲۵ بهمن ۱۳۵۶ نیز قیام مردم تبریز فصل جدیدی را در مبارزه مردم ایران و انقلاب اسلامی آغاز کرد.

الف) وطن دوستی

ب) تعصب مذهبی

آذری های غیور به دین اسلام و مذهب شیعه پایبندند و نسبت به آن تعصب خاصی دارند. چنانچه در سفرنامه های جهانگردان نیز، این مردمان در هر دوره ای پایبند دین نشان داده شده اند.

پ) مهمان نوازی

از جمله ویژگی های بارز مردم آذربایجان به خصوص تبریزیان، مهمان نواری آن ها است که برای مهمان اهمیت زیادی قائل اند. در سفرنامه جکسن، جهانگرد آمریکایی از مهمان نوازی مردم تبریز به خوبی یاد شده است. حتی فرهنگ مهمان نوازی را می توانید در ادبیات، اشعار، نوع برخورد آذری های بومی ایران به راحتی مشاهده کنید.

مهمان نوازی
photo by amir hossein Kiarostami
کودک
photo by Mahsa Key

ت) هنرمندی

آذری ها بسیار هنرمند هستند و از دیرباز هنر آن ها مورد توجه همگان بوده است. فرش تبریز علاوه بر شهرت آن در سطح ایران، دارای محبوبیت و شهرت جهانی نیز می باشد.

هر چند که در پی جنگ صفویان با عثمانیان هنرمندان آذری ناگریز به کوچ به سایر شهر ها از جمله اصفهان شدند. با کوچ این هنرمندان به اصفهان صفحه ای تازه در هنر و معماری شهر اصفهان گشوده شد. 

هنرمندان تبریزی در تمامی زمینه های هنری خوش درخشیده اند، در خوشنویسی نستعلیق، مکتب تبریز الگویی برای دیگر مکاتب بوده، شاعران تبریزی جایگاه ویژه ای در ادب فارسی دارند و تنها مقبره الشعرای تبریز دربرگیرنده آرمگاه بیش از ۴۰ شاعر بزرگ است.

هنرمندی
photo by Ali Shateri
هنرمندی
photo by Toma Maglakelidze

ث) غرور

بسیاری از جهانگردانی که به ایران سفر کرده اند، در سفرنامه های خود غرور و شأن مردم تبریز و آذری ها را به تصویر کشیده اند. دامپِری از این مردمان غیور اینگونه نقل می کند:

آنچه که به نظر ما پر شکوه و جلال است، نزد ایرانیان تبریزی مسخره است. به نظر ایشان کت های کوتاه و تنگ ما، شایسته ترین لباس نیست و فاقد هرگونه سلیقه است و هر نوع البسه ساده و تنگ و بی تصنع به نظر آن ها حقیر و ناچیز است و زیبا پسندی ایشان شامل لباسی می شود که گشاد و بلند و پرچین باشد (سرداری) و فروتنی کاذبشان آنان را وا می دارد تا هر سبک لباسی که خطوط اعضا و جوارح بدن انسان را برجسته نشان دهد، مستهجن بدانند، در حالی که اروپاییان چنین مدی را دوست دارند و از این رو ناخشنودی آسیایی ها را بر می انگیزد. آن ها از نشستن خشک اروپایی بر گرده اسب نیز انتقاد می کنند، که البته زیاد به خطا نمی رود زیرا وقتی سوار اروپایی سینه خود را جلو داده و حرکت می کند در کنار کسی که با ظرافت اما مغرور بر توسن خود می نشیند مانند کاریکاتور به نظر می رسد.

%db%8c%d8%b4%d8%b3%db%8c%d8%b45
photo by Behzad Kalantari
%db%8c%d8%b4%d8%b3%db%8c%d8%b411
photo by Behzad Kalantari
%db%8c%d8%b4%d8%b3%db%8c%d8%b46
photo by Behzad Kalantari

مشاهیر

با چند تن از افتخارآفرینان و مشاهیر ترک زبان در زمینه های مختلف ( روحانیت، جامعه پزشکان، سینما، ورزش، موسیقی، افراد نظامی ) از گذشته تا زمان معاصر آشنا خواهیم شد.

۱) سید محمدکاظم شریعتمداری : مرجع تقلید

۲) جبار باغچه بان : موسس اولین مدرسه کر و لال ها

۳) محمد حسین شهریار : شاعر

۴) آیدین آغداشلو : نقاش

۵) علی دایی : فوتبالست و صاحب رکورد بیشترین گل ملی در جهان

۶) حسین رضازاده : وزنه بردار و دارنده چندین مدال المپیک

۷) ستار خان : سردار ملی

۸) باقر خان : سالار ملی

۹) بهروز وثوقی : بازیگر

۱۰) صمد بهرنگی : معلم، داستان نویس و منتقد اجتماعی

۱۱) مهدی بازرگان : سیاستمدار

۱۲) تیمور لکستانی : پدر برق ایران

۱۳) ابراهیم حاتمی کیا : کارگردان

۱۴) عظیم قیچی ساز : تنها هیمالیا نورد ایرانی که به ۱۳ قله از ۱۴ قله بالای ۸۰۰۰ متر جهان صعود کرده است.

۱۵) محمد قلی شمس : پدر چشم پزشکی ایران

۱۶) اکبر عبدی : بازیگر سینما

۱۷) محمدتقی جعفری : فیلسوف

۱۸) سعید معروف : کاپیتان تیم ملی والیبال

۱۹) کیمیا علیزاده : نخستین و تنها بانوی مدال آور ایران در تاریخ المپیک

۲۰) مجید شهریاری : دانشمند هسته ای که در سال ۱۳۸۹ بر اثر ترور به شهادت رسیدند.

اسامی بسیار زیادی از افراد ترک زبان مشهور وجود دارد که کارناوال تعدادی از آن ها را به صورت تصادفی انتخاب کرده است

آیدین آغداشلو

آیدین آغداشلو

صمد بهرنگی

صمد بهرنگی

سخن آخر

نظرتان با ویژگی های خاص قوم های ترک زبان چه بود؟

آیا تاکنون به مناطق ترک زبان سفر داشته اید؟

نظرات و تجربیات خود را با کارناوال به اشتراک بگذارید و اگر مشاهیر دیگری مدنظرتان است به ما معرفی کنید.

ویژگی های رفتاری خاص آذری های غیور ایران
4.19 14

 دیدگاه ها

  • فرهاد

    ۱۲

    ۵

    درکشوری که سی وپنج ملیون نفر آذری زبان داریم چطورشدکه دومین قوم ایران بعدازفارسهاشد؟!آماروارقام اشتباهی ندهیدالان همه مردم باسواد وآگاه هستند

    • افشین

      ۳

      ۸

      ببخشید واسه اطلاع خودم میپرسم کی گفته آذری زبانان ۳۵ میلیون نفر هستند؟میشه منبعش رو بدونم؟

    • اکبر

      ۳

      ۳

      آقا فرهاد ما تو این مملکت فقط تورک آذری نداریم که شما میگید ۳۵ میلیون آذری داریم
      ما حدود ۱۹ تا ۲۰ میلیون نفر تورک آذری دارم
      حدود ۲ میلیون نفر تورک قشقایی داریم
      حالا من لهجه شهرهای زنجان و طارم و ابهر رو به اسم نمیدونم اینا هم حدود ۱٫۵ میلیون نفر
      من تورک های سمت گلستان و خراسان و همچنین همدان آمارشون دستم نیست نمیتونم آمار بدم

      کارناوال لطفا چاپ کنید تا آقا فرهاد متوجه شود

    • محمد از تهران

      ۵

      ۲

      تو همین تهران ۱۵ میلیون نفری حداقل ۵ میلیون نفر آذری داریم ، بنظر من که ۳۵ میلیون نفر منطقی میاد

      • زیبا (سابقه 3 سال زندگی در شهر تبریز)

        ۳

        ۰

        حدود ۲۵ درصد تهران که حدود ۳ میلیون و ۱ میلیون هم کرج
        امارسازی نکنید
        ضمنا ترکهایی که نام میبری فقط در اسمه وگرنه رسما ۸۰ درصدشون ترکی بلد نیستند

  • بی نام

    ۳

    ۴

    چرا اسم مقام معظم رهبری رو به عنوان برجسته ترین مشاهیر آذربایجان نیاوردی؟؟؟

    • رضا قره غریبی

      ۰

      ۰

      سلام دوست کارناوالی عزیز
      بر اساس اطلاعاتی که از زندگی نامه مقام معظم رهبری در سایت «دفتر حفظ و نشر آثار حصرت آیت الله خامنه ای » وجود دارد، اشاره ای به این موضوع نشده است. سایت کارناوال اطلاعات راجع به مقام معظم رهبری را فقط در صورتی که در سایت «دفتر حفظ و نشر آثار حصرت آیت الله خامنه ای » وجود داشته باشد و مورد تایید حضرت باشند را اطلاع رسانی میکند .در سایت های دیگر موردی که شما فرمودید ذکر شده اما اگر منبع معتبری دارید به ما معرفی کنید.
      با سپاس از شما

      • آتا

        ۲

        ۳

        با سلام
        درسته مقام معظم رهبری متولد مشهد مقدس میباشند ولی آبا و اجداد آن مقام محترم اصالتا” از خامنه تبریز میباشند.

  • آتا

    ۶

    ۵

    توران به قدمت تاریخ.
    اگر در ایران مردم مورد آزمایشات دی ان ای قرار گیرند خواهیم دید همه تورکیم باور نداری برو آزمایش بده.
    چوخ یاشا.

    • حسن

      ۳

      ۰

      کاملا موافقم به نسبت قومیت آذری بیشتراست

    • رضا

      ۴

      ما از نژاد ار یا ای هستیم نه از نژاد زرد مغول های وحشی

    • زیبا (سابقه 3 سال زندگی در شهر تبریز)

      ۳

      ۰

      جالب بود خندیدم به همین خیال باش
      آز دانیش ناز دانیش بیلدیم؟

      • آتا

        ۰

        ۲

        واقعیت را با خیال قاطی کردی زیبا خانم ۳ سال سابقه

  • حسین

    ۰

    ۲

    با تشکر از نویسنده محترم مطلب ، گویا در درج تعداد شاعران و عارفان مدفون در مقبره الشعرای تبریز اشتباهی رخ داد ، براساس مستندات موجود بیش از ۳۶۰ شاعر و عارف نامی در مکان مذکور مدفون هستند

    • رضا قره غریبی

      ۱

      ۰

      سلام دوست کارناوالی عزیز.
      مطالب سعی میشه از منابع معتبر تهیه شود . اگر منبع معتبری از این آمار دارید برای ما ارسال کنید تا تغییرات ایجاد شود.
      با سپاس از حسن توجه شما.

  • اکبر

    ۳

    ۳

    حالا کارناوال طرف صحبتم با تو هم هست
    کی گفته ما تورک نیستیم تورک زبان هستیم؟
    از جامعه شناسهای بی تعصب بپرس ببین اصالت کدوم شهرها تورکه یا نه
    ما تورک اصیل رو فقط تو استان های زنجان(زنجان قدیم، قبل تجزیه شدن)، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل می بینیم
    تورکهایی هم که الان تو بقیه شهرها هستن اصیل نیستند (شاید تورکهای سمت خراسان اصیل باشند به خاطر اینکه ما اطراف افغانستان و ازبکستان تورک ازبک داریم)، رضاخان برای اینکه ایران تجزیه نشود اقوام ایرانی رو جابجا کرد
    مثلا در بخشی از اصفهان یا شیراز و همدان و … ما تورک داریم
    و یا در بخشی از استان گیلان یا خراسان ما کُرد داریم

    لطفا اینم چاپ کن

  • فرهود

    ۱

    ۱

    افراد زیادی هستند که میشه نام برد مثلا دکتر الیاسی پزشک بیوهوشی حضرت امام خمینی یا مرحوم استاد دکتر حسن احمدی گیوی بزرگترین استاد ادبیاتفارسی در کشور و خیلیهای دیگه ……

  • حسن

    ۲

    ۲

    باسلام اگر/لر/بلوچ/کرد/کیلگی/عرب/فارس/بختیاری /ارامنه وترک اذری را درنظر بگیریم آذری از تمام اقوام بیشتراست

    • زیبا (سابقه 3 سال زندگی در شهر تبریز)

      ۵

      ۱

      اگر اقوام ایرانی و اقوام غیر ایرانی را در نظر بگیریم و زبانهای ایرانی و غیر ایرانی میشه
      زبانهای ایرانی شامل فارسی و لری و مازنی و کردی و …. حدود ۸۰ درصد ایران
      زبانهای غیر ایرانی شامل ترکی و عربی حدود ۲۰ درصد ایران

      به سلیقه جناب عالی نیست که چجور درنظر بگیری

  • محمدحسین

    ۴

    ۲

    درسته که من فارس زبانم ولی اعتراف میکنم که ترک آذری بیشترین جمعیت را در ایران دارد.

    • زیبا (سابقه 3 سال زندگی در شهر تبریز)

      ۴

      ۱

      لطفا دروغ نگویید هم وطن آذری عزیز

  • علی

    ۴

    ۱

    این ایرانی که الان رو نقشه میبینیم که کل ایران نیست ایران بزرگ شامل بلوچستان پاکستان_کشمیر _افغانستان_تاجیکستان_ترکمنستان_ارمنستان بزرگ_کشور اذربایجان_کردستان بزرک(قسمت ها ای از ترکیه عراق وسوریه)_عراق و حاشیه ی جنوبی خلیج فارس که در این ایران بزرک دومین قوم ایرانی ترک های اذری نیستند

  • رضا

    ۳

    ۴

    البته باید ایران بزرگ رو در نظر بگیرین مثلا کردستان بزرگ ایران حدود۴۷ میلیون نفرجمعیت داره که الان سه چهارم اون جزء نقشه ی ایران نیس.اگه ایران بزرگ رو در نظر بگیریم ترک های اذری َم دومین قوم توی ایران نیستن

  • araz

    ۷

    ۱

    توهم زدین بچه ها؟؟ایران بزرگ و کردستان بزرگ و ……… .اونا تموم شدن الان همینی هستیم که می بینین!!تو اسطوره و تاریخ زندگی می کنیم که عقب موندیم. حماسه سازی گذشتگانمون برا خودشون بوده الان وقت حماسه های خودمونه. زیاد و کم بودن مهم نیست اصلا (الهاکم التکاثر حتی زرتم المقابر!!) مهم اینه همه باهم برابر باشیم حقوق اولیه همه رعایت بشه. توهین و تبعیض نباشه. گروه بندی از روی نژاد و زبان و … تو شان انسان نیست اینا مال زیست شناسا ست و برا گونه های زیستی ( بیشتر بازش نمی کنم). ما باید در عین حال که زبان خودمون فرهنگ خودمون رو داریم و حق تحصیل به زبان مادری و تحصیل زبان مادری رو هم داشته باشیم و با احترام متقابل کنار هم و با هدف مشترک زندگی کنیم. اتحاد انسانی با رنگ و نژاد و ژن و خون نیست!

  • آنتی بیگانه

    ۱

    ۰

    دشمنان ایران با این نقشه سازی درصدد از بین بردن وحدت ملی ایرانیان هستند که به یاری ایزد این توهم را به گور می برند.

  • علی

    ۱

    ۰

    من تورک نیستم تورک فقط توی ترکیه و تورکهای اویغور مغولی هستند من یک آذری هستم و آذری صحبت میکنم و وطنم ایرانه.

  • حمید

    ۰

    ۰

    توی اکثر کشورهای اروپایی چندتا زبان رسمی دارن و حق همه ی قومیت ها درنظر گرفته میشه.و همشون میتونن تو کشوراشون رسانه سراسری ،مدرسه، روزنامه و… داشته باشند و مشکلی هم پیش نمیاد.توی ایران هم همه ی قومیتها زیر یک پرچم زندگی خواهند کرد.
    اگر از فردا بگن زبون رسمی ایران مثلا شده تورکی همه ی فارسها میگن این ظلمه ،و درست هم میگن ،پس خواسته قومیتها هم باید در نظر گرفته بشه .و حقوق اولیه رو باید داشته باشند.ایران با قومیت هاش قشنگه.
    قوم فارس
    قوم تورک
    قوم لر
    قوم بلوچ
    قوم عرب و…

پاسخ دهید

موارد مشخص شده با * الزامی هستند.

This is search results
در حال بارگذاری ...